Bugün Kıbrıs

TMK dosyasında nefesler tutuldu: Karar metni yarın

Avrupa Konseyi’nin 1563. İnsan Hakları toplantısında ele alınan TMK / Xenides-Arestis dosyasında henüz karar ya da oylama sonucu çıkmadı. Ancak Türkiye, Kıbrıs Cumhuriyeti ve başvurucu taraf toplantı öncesinde Strazburg’a yeni yazılı sunumlar yaptı; dosya aktif müzakere aşamasında kalmayı sürdürürken, karar metninin yarın yayımlanması bekleniyor.

Bugün Kıbrıs

Kuzey Kıbrıs’taki Taşınmaz Mal Komisyonu, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin gündemine yeniden girdi. Cyprus Mail’in haberine göre Bakanlar Komitesi, salı ile perşembe günleri arasında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının uygulanmasını ele alırken, Xenides-Arestis dosyası da görüşülecek başlıklar arasında yer aldı. Söz konusu dosya, 1974 sonrasında kuzeyde taşınmaz mallarını kaybeden Kıbrıslı Rumların tazminat talepleri ve bu taleplerin nasıl karşılanacağı açısından kritik önemde görülüyor.

2005 tarihli Xenides-Arestis kararı, Türkiye’den, taşınmaz mal kaybına ilişkin etkili bir giderim mekanizması oluşturmasını istemişti. Bu çerçevede 2005’te kurulan Taşınmaz Mal Komisyonu, kuzeyde kalan Rum mallarına ilişkin tazminat, iade ve takas başvurularını değerlendiren mekanizma olarak ortaya çıktı. Cyprus Mail, TMK’nın “terk edilmiş mallara ilişkin başvurular için etkili iç hukuk yolu oluşturma” amacıyla kurulduğunu aktardı.

Toplantı öncesinde hem Kıbrıs Cumhuriyeti hem Türkiye Avrupa Konseyi’ne görüş sundu. Habere göre Kıbrıs Cumhuriyeti’nin pozisyonu, AİHM ve Bakanlar Komitesi’nin önceki değerlendirmelerinin aksine, TMK’nın artık etkili bir iç hukuk yolu sayılamayacağı yönünde. Kıbrıs Cumhuriyeti ayrıca, Komite’nin Aralık 2025’te Türkiye’ye AİHM tarafından hükmedilen miktarları gecikme faiziyle birlikte daha fazla gecikmeden ödeme çağrısı yaptığını hatırlattı.

Kıbrıs Cumhuriyeti’nin sunduğu argümanda, başvurucuların AİHM tarafından hükmedilen tazminatları alabilmek için TMK’ya başvurmak veya başka bir usulî adım atmak zorunda olmadığı yönündeki Komite tespiti de öne çıkarılıyor.

Türkiye tarafı ise TMK’nın hâlâ işleyen bir mekanizma olduğu görüşünü savunuyor. Avrupa Konseyi sistemindeki Türkiye iletişiminde, Xenides-Arestis grubu kapsamında TMK’nın başvurular için adres gösterilmeye devam ettiği görülüyor.

TMK’nın kendi resmi verilerine göre 5 Haziran 2026 itibarıyla Komisyon’a toplam 8 bin 664 başvuru yapıldı; bunların 3 bin 284’ü sonuçlandırıldı. Komisyon, başvuruculara toplam 660 milyon 280 bin 562 sterlin tazminat kararı verdiğini duyurdu. Ayrıca 2 dosyada takas ve tazminat, 7 dosyada iade, 8 dosyada iade ve tazminat, 1 dosyada çözüm sonrası iade, 1 dosyada ise kısmi iade kararı verildi.