Erhürman'dan geçiş yolu için yeni mülkiyet önerisi: Kıbrıslı Rum taşınmazları TMK üzerinden kamulaştırılabilir

Erhürman’dan geçiş yolu için yeni mülkiyet önerisi: Kıbrıslı Rum taşınmazları TMK üzerinden kamulaştırılabilir

Üçlü görüşmede iki yeni geçiş noktası üzerinde anlaşmaya varılırken, Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman'ın Kiracıköy–Eğlence yolu için sunduğu önerinin mülkiyet boyutu dikkat çekti. Erhürman, yolun kuzeyden geçirilmesi halinde güzergahtaki 1974 öncesine ait Kıbrıslı Rum taşınmazlarını Taşınmaz Mal Komisyonu aracılığıyla kamulaştırmaya hazır olduklarını açıkladı. Öneri üzerinde anlaşma sağlanmazken, TMK'nın bu işlemde hangi hukuki yetkiyle rol üstleneceği sorusu gündeme geldi.

Bugün Kıbrıs

Kıbrıs sorununda 9 Kasım’da gerçekleştirilen üçlü görüşmenin ardından açıklanan iki yeni geçiş noktası kararı, uzun süredir devam eden müzakere sürecinde somut bir ilerleme olarak değerlendirildi. Ancak görüşmenin ardından Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman’ın yaptığı açıklamalar, yeni geçiş yollarının açılmasıyla bağlantılı önemli bir mülkiyet tartışmasını da ortaya çıkardı.

Erhürman, Kıbrıslı Rum lider Nikos Hristodulidis ve BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi María Ángela Holguín’le görüşmesinde Kiracıköy–Eğlence güzergâhının kuzeyden geçirilmesi için birden fazla alternatif sunduklarını açıkladı.

Bu alternatiflerden biri, güzergahta bulunan 1974 öncesine ait Kıbrıslı Rum taşınmazlarının Taşınmaz Mal Komisyonu (TMK) aracılığıyla kamulaştırılmasını içeriyordu.

“TMK ARACILIĞIYLA KAMULAŞTIRMAYA HAZIRIZ”
Cumhurbaşkanlığı’ndaki basın toplantısında konuşan Erhürman, Kiracıköy–Eğlence yolunun tamamen kuzeyden yapılabileceğini, Kıbrıslı Türk tarafının bu yolu inşa etmeye hazır olduğunu söyledi.

İkinci alternatif olarak yolun kuzeyden Yeri köyüne kadar yapılmasını, kalan bölümün ise Avrupa Birliği’nin katkısıyla tamamlanmasını önerdiklerini belirtti.

Erhürman, kuzeyde yapılacak yolun Kıbrıslı Rum taşınmazlarından geçmesi halinde ortaya çıkabilecek mülkiyet sorununa da çözüm geliştirdiklerini ifade etti.

“Bunları Taşınmaz Mal Komisyonu aracılığıyla kamulaştırmaya da hazırız” dedi.

TMK’NİN YETKİSİ HANGİ HUKUKİ ÇERÇEVEYE DAYANIYOR?
Erhürman’ın açıklaması, Taşınmaz Mal Komisyonu’nun görev ve yetkilerine ilişkin önemli bir soruyu gündeme getiriyor.

TMK, 67/2005 sayılı yasa kapsamında Kıbrıslı Rum mülk sahiplerinin taşınmazlarına ilişkin iade, takas ve tazminat başvurularını değerlendirmek amacıyla oluşturuldu.

Komisyonun mevcut yasal çerçevesi, hak sahiplerinin başvurularının incelenmesi ve bu başvurular hakkında karar verilmesi üzerine kurulu.

Buna karşılık Erhürman’ın açıkladığı öneri, bir kamu altyapı projesinin gerçekleştirilmesi için taşınmazların edinilmesini öngörüyor.

Bu işlemin TMK’nin mevcut yetkileri kapsamında nasıl gerçekleştirilebileceği, mülk sahiplerinin rızasının aranıp aranmayacağı ve olası uyuşmazlıklarda hangi hukuki yolların işletileceği henüz açıklanmadı.

MÜLKİYET SORUNU GEÇİŞ NOKTALARININ ÖNÜNDEKİ ENGELLERDEN BİRİ
Kiracıköy–Eğlence güzergâhı, iki toplum arasında yeni geçiş noktalarının açılmasına ilişkin görüşmelerin en tartışmalı başlıklarından biri olmayı sürdürüyor.

Kıbrıslı Rum tarafının yolun yaklaşık 3,3 kilometrelik bölümünün ara bölgeden geçmesi yönündeki yaklaşımına karşılık Erhürman, bu güzergâhın güvenlik ve denetim sorunları yaratabileceğini savundu.

Erhürman, ara bölgenin bu uzunlukta kullanılması halinde suç olaylarına ve trafik kazalarına müdahale konusunda yetki belirsizlikleri oluşabileceğini belirtti.

Kıbrıslı Türk tarafının sunduğu alternatif ise yolun kuzeyden geçirilmesini ve gerekli altyapı çalışmalarının Avrupa Birliği finansmanıyla desteklenmesini içeriyor.

İKİ GEÇİŞ NOKTASINDA ANLAŞMA, DİĞERLERİNDE BELİRSİZLİK
Üçlü görüşmede Akıncılar–Limya ve Kambo–Gemikonağı geçiş noktalarının eş zamanlı açılması konusunda anlaşma sağlandı.

Ancak Kiracıköy–Eğlence, Haspolat ve Pile’ye ulaşım konularında uzlaşıya varılamadı.

Erhürman, bu konuların önümüzdeki haftalarda BM Genel Sekreteri António Guterres’in katılımıyla yapılması öngörülen üçlü toplantıda yeniden ele alınacağını açıkladı.

Anlaşmaya varılan iki geçiş noktasının açılış tarihi de henüz belirlenmedi.

YANIT BEKLEYEN HUKUKİ SORULAR
Kiracıköy–Eğlence yolu için önerilen TMK modeli, geçiş noktalarının açılmasına ilişkin teknik ve siyasi sorunların yanında mülkiyet hukukunun da belirleyici olduğunu gösteriyor.

Ancak uygulamanın hukuki dayanağı, taşınmazların nasıl değerlendirileceği, mülk sahiplerine yapılacak ödemelerin hangi kaynaklardan karşılanacağı ve mülk sahiplerinin itiraz hakları konusunda ayrıntılı bir açıklama bulunmuyor.

Erhürman’ın gündeme getirdiği önerinin uygulanabilirliği, bu sorulara verilecek yanıtlarla netleşecek.