Kıbrıs-Girit hattında iki kablo, tek gerilim: Yunan strateji raporunda Türkiye
Yunanistan Stratejik Araştırmalar Enstitüsü'nün 19 Kasım'da yayımladığı rapor, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanı itirazlarının elektrik bağlantısının ötesine geçerek telekomünikasyon projelerini de etkilediğini ortaya koydu. Rapora göre Ankara, hem Great Sea Interconnector hem de East to Med Corridor projelerinde yetki iddiasında bulundu. Atina ise araştırmalar için Türkiye'nin iznine ihtiyaç olmadığı görüşünü koruyor.
Yunanistan Stratejik Araştırmalar Enstitüsü (ELISME), 19 Kasım’da yayımladığı TETHIS raporunda, Türkiye’nin Kıbrıs ile Girit arasındaki iki ayrı denizaltı kablo projesine yönelik tutumunu Doğu Akdeniz’in başlıca jeopolitik sorunları arasında gösterdi. Raporda, elektrik iletimini sağlayacak Great Sea Interconnector (GSI) ile veri iletişimini sağlayacak East to Med Corridor (EMC) projelerinde Ankara’nın deniz yetki alanı iddialarının gerilime yol açtığı belirtildi.
1-15 Kasım dönemini kapsayan rapor, Türkiye’nin yalnızca enerji projeleri için değil, dijital iletişim altyapıları için de kendi onayının gerekli olduğu yönünde pozisyon aldığı değerlendirmesini içeriyor.
İKİ FARKLI PROJE, AYNI YETKİ TARTIŞMASI
GSI, Kıbrıs ile Yunanistan’ın elektrik şebekelerini denizaltı kablosuyla birbirine bağlamayı hedefliyor. Yaklaşık 1,9 milyar euroluk projenin ilerleyen aşamada İsrail’e uzatılması da planlanıyor.
EMC ise elektrik değil, yüksek kapasiteli veri iletişimi için tasarlanmış bir fiberoptik kablo sistemi. Proje, Suudi Arabistan ve Yunanistan üzerinden Asya ile Avrupa arasında yeni bir dijital bağlantı oluşturmayı amaçlıyor.
Her iki proje farklı amaçlara hizmet etse de deniz tabanındaki araştırmaların yürütüldüğü bölgelerde Türkiye, Yunanistan ve Kıbrıs Cumhuriyeti arasında deniz yetki alanları konusunda anlaşmazlık bulunuyor.
TÜRKİYE: ARAŞTIRMALARA ONAY VERDİK
GSI kapsamında Fransız bayraklı Abeille Marengo araştırma gemisinin faaliyetleri için Yunanistan tarafından 6 Kasım’da NAVTEX yayımlandı.
Türkiye ise araştırmaların bir bölümünün kendi kıta sahanlığı olduğunu ileri sürdüğü alanlarda gerçekleştirileceğini belirterek karşı NAVTEX yayımladı.
Ankara’nın 10 Kasım tarihli 1127/26 numaralı NAVTEX bildiriminde, Abeille Marengo’nun 10 Kasım 2026 ile 19 Mart 2027 arasında gerçekleştireceği çalışmaların Türk makamlarıyla koordine edildiği ve Türkiye’nin onayının alındığı savunuldu.
Türkiye, deniz yetki alanı iddialarına dayanak olarak Birleşmiş Milletler’e 18 Mart 2020’de ilettiği kıta sahanlığı sınırlarını gösterdi.
ATİNA: TÜRKİYE’NİN İZNİ GEREKMİYOR
Yunanistan, Ankara’nın açıklamasına 11 Kasım’da yanıt verdi.
Girit’teki Iraklio Hidrografi İstasyonu tarafından yayımlanan NAVWARN 1441/26 numaralı bildirimde, Türkiye’nin NAVTEX’i geçersiz ilan edildi.
Atina, araştırmaların Yunanistan’ın yetki alanlarında yürütüldüğünü, gerekli izinlerin Yunan makamlarınca verildiğini ve Türkiye’nin onayına ihtiyaç bulunmadığını bildirdi.
Yunanistan Hükümet Sözcüsü Pavlos Marinakis de Fransa’nın Türkiye’ye ilettiği diplomatik bildirimin izin talebi olmadığını savundu.
Marinakis’e göre Fransız makamları Ankara’yı yalnızca faaliyetler hakkında bilgilendirdi ve bu işlem Türkiye’nin deniz yetki alanı iddialarının kabul edildiği anlamına gelmiyor.
TELEKOMÜNİKASYON KABLOSUNDA DA ANLAŞMAZLIK
TETHIS raporunun dikkat çektiği ikinci proje, East to Med Corridor oldu.
Kıbrıs Cumhuriyeti, EMC kapsamında KOBI RUEGG araştırma gemisinin jeofizik çalışmaları için 2-15 Kasım tarihlerini kapsayan MA86 numaralı NAVTEX’i yayımladı.
Yunanistan da aynı geminin Girit’in güneydoğusundaki araştırmaları için 7-11 Kasım tarihlerini kapsayan ayrı bir NAVTEX duyurdu.
Her iki ülke çalışmaların kendi münhasır ekonomik bölgeleri ve kıta sahanlıklarında yürütüldüğünü savunurken Türkiye, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin deniz yetki alanına ilişkin iddialarına itiraz etti.
Raporda, bu gelişmenin Türkiye ile Yunanistan ve Kıbrıs Cumhuriyeti arasındaki anlaşmazlığın elektrik altyapısıyla sınırlı olmadığını gösterdiği vurgulandı.
RAPOR: ŞİRKETLER VE FİNANSMAN KURULUŞLARI İÇİN BELİRSİZLİK
ELISME’nin değerlendirmesine göre Türkiye, kendi deniz yetki alanı olarak tanımladığı bölgelerde gerçekleştirilecek projeler için fiilen onay verme yetkisi elde etmeye çalışıyor.
Enstitü, bu yaklaşımın yalnızca devletler arasında siyasi anlaşmazlık yaratmadığını; denizaltı projelerinde faaliyet gösteren şirketler, sigorta kuruluşları ve finansman sağlayıcıları açısından da belirsizliği artırdığını savundu.
Raporda telekomünikasyon bağlantılarının ekonomik faaliyetler ve dijital güvenlik açısından taşıdığı öneme de dikkat çekildi.
AVRUPA KOMİSYONU’NUN TÜRKİYE RAPORU DA GÜNDEMDE
ELISME, 5 Kasım tarihli Avrupa Komisyonu Türkiye raporuna da atıfta bulundu.
Enstitüye göre Komisyon, Doğu Akdeniz’de deniz yetki alanları üzerindeki anlaşmazlıkları, Türkiye-Libya deniz yetki alanları mutabakatını, GSI ile bağlantılı faaliyetlere yönelik itirazları ve Türkiye’nin Kıbrıs Cumhuriyeti’ni tanımamasını bölgesel sorunlar arasında değerlendirdi.
Yunan enstitüsü, Avrupa Birliği üyesi ülkelerin haklarıyla bağlantılı altyapı projelerinin engellenmesinin, anlaşmazlığın yalnızca ikili ilişkilerle sınırlı kalmadığını gösterdiği görüşünü dile getirdi.
KIBRIS’IN ENERJİ VE DİJİTAL BAĞLANTILARI AYNI SORUNLA KARŞI KARŞIYA
GSI ve EMC projelerindeki son gelişmeler, Kıbrıs’ın Avrupa’yla fiziksel bağlantısını güçlendirmeyi amaçlayan iki farklı altyapı yatırımının aynı deniz yetki alanı anlaşmazlığından etkilendiğini gösteriyor.
Elektrik bağlantısında amaç, Kıbrıs’ın Avrupa elektrik şebekesiyle bütünleşmesini sağlamak. Telekomünikasyon projesinde ise ada, Avrupa ile Asya arasındaki dijital veri taşımacılığının güzergâhlarından biri olarak konumlandırılıyor.





















