Bugün Kıbrıs

İstatistik Kurumu ilk çevre bültenini yayımladı: Hava kalitesi alarm veriyor

İstatistik Kurumu’nun ilk kez yayımladığı Çevre İstatistikleri Haber Bülteni, hava kalitesindeki kötüleşmeyi gözler önüne serdi. Lefkoşa’da PM10 değerleri 2025 yılında 105 gün boyunca yasal sınırları aşarken, toz taşınımı yaşanan gün sayısı 98’e yükseldi. Raporda sıcaklık, su ve atık verilerine yer verilirken, yeşil alanlara ilişkin herhangi bir istatistik paylaşılmaması da dikkat çekti.

İstatistik Kurumu, Dünya Çevre Günü kapsamında ilk kez Çevre İstatistikleri Haber Bülteni yayımladı. Hava kalitesi, iklim, su ve atık verilerinin yer aldığı bültende çevresel göstergelerdeki olumsuz eğilimler ortaya konulurken, kentleşme ve çevre politikaları açısından önemli göstergelerden biri olan yeşil alanlara ilişkin herhangi bir veriye yer verilmemesi dikkat çekti.

HAVA KALİTESİNDE KÖTÜLEŞME EĞİLİMİ
Bültende yer alan verilere göre Lefkoşa hava kalitesi istasyonunda, hava kirliliğinin temel göstergelerinden biri olan PM10 değerlerinde limit aşım oranları son yıllarda yükseldi. Çevre mevzuatına göre günlük ortalama PM10 değerlerinin yılda en fazla 35 gün boyunca sınırı aşması gerekirken, Lefkoşa’da bu sayı 2025 yılında 105 güne ulaştı. Limit aşım oranları son yıllarda yüzde 30’un üzerine çıktı.

Gazimağusa ve Lefkoşa-Trafik istasyonlarında da PM10 limit değerini aşan gün sayılarının 2014 yılına göre arttığı belirtilirken, özellikle Mağusa’daki yükseliş dikkat çekti.

TOZLU GÜN SAYISI REKOR SEVİYEYE ÇIKTI
Meteoroloji Dairesi verilerine göre toz taşınımı yaşanan gün sayıları son üç yılda hızlı bir artış gösterdi. 2022 yılı öncesinde hiçbir yıl 45 günü aşmayan tozlu gün sayısı, 2023 yılında 62’ye, 2024 yılında 73’e yükseldi. 2025 yılında ise 98 gün olarak kaydedilerek son yılların en yüksek seviyesine ulaştı.

SICAKLIKLAR NORMALLERİN ÜZERİNDE SEYREDİYOR
Raporda, Lefkoşa, Girne ve Yenierenköy istasyonlarında kaydedilen günlük ortalama sıcaklıkların son yıllarda daha fazla gün boyunca mevsim normallerinin üzerinde gerçekleştiği belirtildi. Özellikle son üç yılda normallerin altında kalan gün sayılarında azalma, normallerin üzerinde seyreden gün sayılarında ise belirgin artış gözlendi. En dikkat çekici artışların sonbahar ve kış aylarında yaşandığı kaydedildi.

SU TÜKETİMİ ARTIYOR
Su istatistiklerine göre belediyeler tarafından çekilen kişi başı günlük su miktarı 2025 yılında 332 litre olarak hesaplandı. Bu miktar 2007 yılında 170 litre düzeyindeydi. Pandemi dönemindeki geçici düşüşün ardından su kullanımındaki artış eğiliminin sürdüğü belirtildi.

Türkiye’den Kıbrıs’ın kuzeyine Su Temin Projesi’nin devreye girmesiyle birlikte yerel su kaynaklarının toplam su içindeki payı da azaldı. Yerel kaynaklardan sağlanan suyun toplam içindeki oranı 2017 yılında yüzde 40 seviyesindeyken, 2025 yılında yüzde 22’ye geriledi.

İlçeler bazında en büyük artış İskele’de yaşandı. Kişi başına günlük su çekim miktarı İskele’de 2011 yılında 167 litre iken, 2025 yılında 440 litreye ulaştı.

ATIK MİKTARI 439 BİN TONA ULAŞTI
Bültende yer alan atık verilerine göre, belediyeler tarafından toplanan atık miktarı, yeşil atıklar, hacimli atıklar ile inşaat ve yıkım atıkları hariç tutulduğunda yıllık yaklaşık 439 bin ton olarak hesaplandı. Güngör Katı Atık Depolama Sahası’na gönderilen atık miktarının ise 2025 yılında yaklaşık 340 bin ton olduğu tahmin edildi.

İstatistik Kurumu, çevre göstergelerine ilişkin bu bülteni 2026 yılından itibaren her yıl Dünya Çevre Günü kapsamında yayımlayacağını açıkladı.