Bugün Kıbrıs

Kronos gazında soru işareti: Kazanç şirketlere mi, Kıbrıs’a mı?

Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Blok 6’daki Kronos gaz sahası için ENI–TotalEnergies planını onaylaması, Doğu Akdeniz enerji denkleminde yeni bir adım olarak görülüyor. Ancak Cyprus Mail’de yayımlanan analiz, gazın Mısır altyapısı üzerinden Damietta LNG tesisine taşınacak olması nedeniyle projenin şirketler için uygulanabilir, Kıbrıs için ise sınırlı gelir getirebilecek bir model yarattığına dikkat çekiyor.

Bugün Kıbrıs

Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Blok 6’daki Kronos gaz sahası için ENI–TotalEnergies konsorsiyumunun geliştirme ve üretim planını onaylaması, Doğu Akdeniz enerji denkleminde yeni bir adım olarak görülüyor. Ancak Cyprus Mail’de yayımlanan analiz, projenin şirketler açısından uygulanabilir olsa da Kıbrıs’a sağlayacağı ekonomik getirinin sınırlı kalabileceğine dikkat çekti.

Kıbrıs Cumhuriyeti, 19 Mayıs’ta Kronos gaz sahasının geliştirilmesine ilişkin planı onayladı. Plana göre sahadan çıkarılacak gaz, denizaltı bağlantısıyla Mısır’daki Zohr sahası ve mevcut gaz altyapısına taşınacak; ardından Damietta LNG tesisinde sıvılaştırılarak uluslararası pazarlara ihraç edilecek. İlk gazın 2028’de Damietta’ya ulaştırılması hedefleniyor.

MISIR ALTYAPISINA BAĞIMLI MODEL
Cyprus Mail yazarı enerji uzmanı Dr. Charles Ellinas’a göre proje, Kıbrıs’ın ilk gaz sahası geliştirme adımı açısından önemli olsa da ekonomik açıdan karmaşık bir tabloya işaret ediyor. Kronos’un yaklaşık 3 trilyon kübik feet gaz içerdiği tahmin edilse de çıkarılabilir rezervin daha düşük olabileceği belirtiliyor. Analizde, gerçekçi baz senaryonun 2 ila 2,2 trilyon kübik feet, olumsuz senaryonun ise 1,5 trilyon kübik feet düzeyinde olduğu kaydedildi.

Kronos gazının Mısır’daki mevcut altyapı üzerinden pazara taşınacak olması, şirketlerin ilk yatırım maliyetlerini düşürüyor. Ancak bu model, Kıbrıs’ın gelirini Mısır altyapı tarifelerine, sıvılaştırma ve taşıma maliyetlerine ve küresel LNG fiyatlarına bağımlı hale getiriyor.

KIBRIS’IN GELİRİ GECİKEBİLİR
Analize göre Avrupa’da LNG fiyatlarının 2030’a doğru 6-8 dolar/MMBtu bandına gerilemesi bekleniyor. Bu fiyatlardan sıvılaştırma, nakliye ve ara maliyetler düşüldüğünde Kronos gazından Kıbrıs’a yansıyacak efektif değerin 1-3 dolar/MMBtu seviyelerine kadar inebileceği belirtiliyor.

Kıbrıs’ın üretim paylaşımı modelinde şirketlerin ilk üç yılda maliyetlerini geri kazanacağı, bu dönemde Kıbrıs’ın gelirinin çok düşük olacağı veya hiç olmayacağı ifade edildi. Üçüncü yıldan sonra Kıbrıs’ın kâr gazından yaklaşık yüzde 55 pay alması bekleniyor. Ancak bu dönemin, LNG fiyatlarında düşüş beklentisinin güçlendiği yıllara denk gelebileceği uyarısı yapıldı.

ŞİRKETLER İÇİN CAZİP, KIBRIS İÇİN SINIRLI GETİRİ
Ellinas’a göre Kronos, tam çevrim maliyetler açısından sınırlı kârlılığa sahip bir proje. Çıkarılabilir rezervin 1,5 trilyon kübik feet olması halinde upstream maliyetinin yaklaşık 3,2 dolar/MMBtu, 2,2 trilyon kübik feet olması halinde ise 2,8 dolar/MMBtu seviyesinde olacağı hesaplanıyor. Projenin rahat kâr üretmesi için LNG fiyatlarının 8-9 dolar/MMBtu seviyesinde kalması gerektiği belirtiliyor.

Buna rağmen şirketlerin projeyi ilerletmesi bekleniyor. Çünkü Mısır’daki altyapının büyük bölümü zaten mevcut ve tam kapasite kullanılmıyor. Kronos gazı, bu altyapının daha verimli kullanılmasını sağlayarak şirketler için ek nakit akışı yaratabilir.

Cyprus Mail analizinde, Kronos’un şirketler için ticari olarak uygulanabilir, Mısır için operasyonel olarak faydalı, ancak Kıbrıs için sınırlı uzun vadeli gelir sağlayacak bir proje olabileceği yorumu yapıldı. Ayrıca ilerleyen aşamada Zeus ve Calypso sahalarının da dahil edileceği daha geniş bir Blok 6 geliştirme modelinin gündeme gelebileceği belirtildi.