Üniversite ve insan ticareti ağı mercek altında: 800 öğrencilik araştırmada çarpıcı bulgular

Kıbrıs'ın kuzeyindeki yabancı öğrencilerin yaşadığı sömürü ve insan ticareti riskleri yeni bir araştırmayla yeniden gündeme geldi. VOIS Cyprus'un 800 öğrenciyle yaptığı araştırmada katılımcıların yarısından fazlası, kendilerini üniversitelere yönlendiren aracılarla olumsuz deneyimler yaşadığını bildirdi. ABD Dışişleri Bakanlığı'nın raporunda ise bazı öğrenci aracılarının kayıt başına 1.000 euroya kadar ödeme aldığı, öğrencilerin sahte vaatlerle getirildiği ve emek sömürüsü ile cinsel sömürüye maruz bırakıldığı belirtiliyor.

Bugün Kıbrıs

Kıbrıs’ın kuzeyindeki üniversite sektörünün hızla büyümesiyle birlikte yabancı öğrencilerin karşılaştığı insan hakları ihlalleri, işgücü sömürüsü ve insan ticareti riskleri yeni bir araştırmaya konu oldu.

Phileleftheros gazetesinin araştırma haberinde, Andreas Nikolaidis’in 2026 yılında yayımlanan Migration Flows in a “Ghost State”: Settlers, Workers, Students and Refugees in the Occupied Territories of the Republic of Cyprus/Bir “Hayalet Devlet”te Göç Akışları: Kıbrıs Cumhuriyeti’nin İşgal Altındaki Topraklarında Yerleşimciler, İşçiler, Öğrenciler ve Mültecileri adlı kitabının bulgularına yer verildi.

Universitas Vakfı’nın finansmanıyla hazırlanan çalışma, kuzeydeki göç hareketlerini, yabancı öğrencilerin durumunu, işgücü piyasasını ve insan ticareti risklerini inceliyor.

Araştırma, üniversite sektörünün yalnızca eğitim hizmeti sunan bir alan değil, göç, istihdam ve ciddi ekonomik çıkarlarla bağlantılı bir yapı haline geldiğine dikkat çekiyor.

800 ÖĞRENCİNİN YARISINDAN FAZLASI ARACILARDAN ŞİKÂYETÇİ
Araştırmada, yabancı öğrencilerin haklarını savunan VOIS Cyprus örgütünün 800 öğrenciyle gerçekleştirdiği çalışmanın sonuçları da kullanıldı.

Buna göre öğrencilerin yarısından fazlası, kendilerini kuzeydeki üniversitelere yönlendiren aracılarla olumsuz deneyimler yaşadığını bildirdi.

Araştırmaya katılan öğrencilerin yüzde 79,1’ini Afrika ülkelerinden gelenler oluşturdu.

Bulgular, özellikle yurt dışından öğrenci getiren aracıların denetimi, kayıt sürecinde verilen vaatler ve öğrencilerin bilgilendirilmesi konusundaki sorunlara işaret ediyor.

Ancak bu sonuçlar 800 kişilik araştırma örneklemini yansıtıyor; kuzeydeki bütün yabancı öğrencilerin aynı sorunları yaşadığı anlamına gelmiyor.

ÖĞRENCİ BAŞINA 1.000 EUROYA KADAR KOMİSYON
Nikolaidis’in çalışmasında, ABD Dışişleri Bakanlığı’nın 2024 İnsan Ticareti Raporu’ndaki bulgulara da yer veriliyor.

Rapora göre Kıbrıslı Türk yönetimindeki bölgede faaliyet gösteren, kamu kaynaklarıyla desteklenen veya kâr amacı güden bazı üniversiteler, öğrenci kaydı sağlayan denetimsiz aracılara öğrenci başına 1.000 euroya kadar komisyon ödüyor.

Bazı aracıların burs, ücretsiz konaklama ve çalışma imkânları konusunda yanıltıcı vaatlerde bulunduğu belirtiliyor.

Araştırmaya göre öğrenciler, kendilerine anlatılan koşullarla karşılaşmadıklarında hem maddi hem de hukuki açıdan savunmasız hale gelebiliyor.

ÜNİVERSİTE HAYALİNDEN DÜZENSİZ STATÜYE
VOIS Cyprus’un kurucularından Emmanuel Achiri, 2025 yılında Nikolaidis’e verdiği söyleşide yabancı öğrencilerin yaşadığı sorunların birbirini beslediğini anlattı.

Achiri’ye göre öğrenciler, eğitim masraflarını karşılayabilmek için iş arıyor ancak yeterli gelir elde edemediklerinde öğrenim ücretlerini ödeyemiyor.

Üniversiteyle ilişkileri kesilen öğrenciler, ikamet statülerini kaybetme riskiyle karşılaşıyor.

Ülkelerine dönmek için yeterli maddi imkânı bulunmayan bazı öğrenciler ise kayıt dışı çalışma ve sömürü koşullarına açık hale geliyor.

Achiri, ailelerinin eğitimleri için önemli miktarda para harcamış olması nedeniyle öğrencilerin başarısızlık duygusuyla ülkelerine dönmekten çekinebildiklerini de belirtti.

ERKEKLER İNŞAAT VE TARIMDA, KADINLAR CİNSEL SÖMÜRÜ RİSKİ ALTINDA
Araştırmada yabancı öğrencilerin çalışma yaşamında karşılaştığı risklere özel yer ayrılıyor.

Achiri, bazı erkek öğrencilerin inşaat, tarım ve çiftlik işlerinde çalıştıklarını, güvencesiz çalışma koşullarının sömürü riskini artırdığını belirtti.

Kadın öğrenciler açısından ise insan ticareti ve cinsel sömürüye ilişkin ciddi iddialar gündeme getirildi.

Achiri’nin aktardığına göre bazı genç kadınlar, eğitim veya iş vaatleriyle kuzeye getirildikten sonra aracılarına olan borçları gerekçe gösterilerek cinsel sömürüye zorlanıyor.

Bu süreçte tehdit, fiziksel şiddet ve psikolojik baskı yöntemlerinin kullanıldığı vakalar bulunduğu ileri sürülüyor.

ABD Dışişleri Bakanlığı’nın raporunda da kadın öğrencilerin cinsel sömürüye, erkek öğrencilerin ise zorla çalıştırmaya ve suç faaliyetlerine sürüklenme risklerine dikkat çekiliyor.

GECE KULÜPLERİ, OTELLER VE KUMARHANELER DE RAPORDA
ABD Dışişleri Bakanlığı’nın 2024 raporu, bazı işletme sahiplerinin yeni gelen öğrencileri gece kulüpleri, kumarhaneler, oteller ve diğer işyerlerinde yanıltıcı koşullarla çalıştırdığını belirtiyor.

Raporda, kimi durumlarda çalışanlara çok düşük ücret ödendiği veya hiç ücret verilmediği kaydediliyor.

Ayrıca bazı kayıt dışı borç verenlerin öğrencilerin pasaportlarını teminat olarak aldığı, bunun insan ticareti karşısındaki kırılganlıklarını artırdığı aktarılıyor.

Bu bulgular belirli sömürü uygulamalarına ilişkin riskleri ve bildirilen vakaları ortaya koyuyor; sektördeki bütün işletmeler hakkında suç isnadı anlamına gelmiyor.

ARAŞTIRMACI: ÜNİVERSİTELER BÜYÜK BİR EKONOMİK SEKTÖRE DÖNÜŞTÜ
Nikolaidis, araştırmanın yürütüldüğü dönemde kuzeydeki yabancı öğrenci sayısına ilişkin bazı tahminlerin 110 bine ulaştığını belirtti.

Üniversitelerin büyümesinin önemli ekonomik gelir yarattığını ancak sektörle bağlantılı dolandırıcılık ve sömürü iddialarının da bulunduğunu vurguladı.

Phileleftheros’a konuşan Nikolaidis, araştırmayı bir yılı aşkın sürede hazırladığını, bu süreçte avukatlar, göçmenler, sivil toplum örgütleri ve öğrenci temsilcileriyle görüştüğünü anlattı.

Araştırmacı, insan ticareti ve göç sorunlarının yalnızca kuzeydeki uygulamalardan değil, Kıbrıs sorununun çözümsüzlüğünden ve adadaki hukuki belirsizliklerden de etkilendiğini savundu.

KIBRIS CUMHURİYETİ’NİN SORUMLULUKLARINA DA DİKKAT ÇEKİLDİ
Çalışma, yalnızca kuzeydeki sorunlara odaklanmıyor.

Nikolaidis, ara bölgedeki göç hareketlerinin ve uluslararası koruma arayan kişilerin durumunun Kıbrıs Cumhuriyeti açısından da hukuki sorumluluklar doğurduğunu belirtti.

Araştırmacı, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin de sığınma ve göç uygulamaları nedeniyle Avrupa mahkemelerinde eleştiriler ve aleyhte kararlarla karşılaştığını hatırlattı.

Çalışmayı destekleyen Universitas Vakfı Başkanı, sosyolog Nikos Peristianis ise kuzeydeki göç hareketleri hakkında sistematik ve güvenilir bilginin yetersiz olduğunu söyledi.

Peristianis, araştırmanın bu bilgi eksikliğini gidermeyi ve insanların haklarını temel alan politikaların geliştirilmesine katkı sağlamayı amaçladığını ifade etti.