Bugün Kıbrıs

Ombudsman: “Emeklilerden yapılan kesintinin yasal dayanağı yok!”

Ombudsman İlkan Varol, emeklilerden yapılan vergi kesintilerinin dayanağı olan Yasa Gücünde Kararname'nin Anayasa uyarınca 90 gün sonra yürürlükten kalktığını tespit etti. Buna rağmen kesintilerin yıllardır sürdüğü belirtilen rapor, emeklilerden tahsil edilen tutarların ne olacağı sorusunu gündeme taşıdı.

Mehmet Diker ve Mustafa Kasabalı’nın başvurusu üzerine başlatılan soruşturmayı tamamlayan Ombudsman İlkan Varol, emeklilik geliri asgari ücret ve üzerinde olan, ayrıca başka gelir elde eden kişilerin kişisel ve çocuk indirimlerinden yararlanmasını engelleyen Yasa Gücünde Kararname ile yapılan kesintilerin halen sürdüğünü tespit etti.

Soruşturma kapsamında Maliye Bakanlığı’ndan bilgi talep eden Ombudsmanlık, ilgili kurumların yanıt vermekte uzun süre geciktiğine de dikkat çekti. Raporda, Ombudsman’ın bilgi ve belge taleplerinin yasal zorunluluk olduğu hatırlatılarak, geçerli mazeret olmaksızın istenen belgelerin verilmemesinin yasal sonuçlar doğurabileceği vurgulandı.

Söz konusu kararname, Bakanlar Kurulu tarafından 25 Mart 2020 tarihinde Covid-19 salgınının ekonomik etkilerini azaltmak ve kamu gelirlerini artırmak amacıyla çıkarılmıştı. Düzenleme, emeklilik geliri aylık asgari ücret ve üzerinde olan ve başka gelir elde eden kişilerin Gelir Vergisi Yasası’nda yer alan kişisel indirim ve çocuk indiriminden yararlanamamasını öngörüyordu.

Maliye Bakanlığı, Ombudsman’ın sorularına verdiği yanıtta, bu kararname kapsamında yapılan kesintilerin halen devam ettiğini doğruladı. Ancak Bakanlık, kararnamenin Meclis’te yasalaştırılması yönünde herhangi bir çalışma yapılıp yapılmadığı konusunda değerlendirmede bulunmadı.

Raporda, Anayasa’nın 112’nci maddesine göre yasa gücünde kararnamelerin yayımlandıkları gün Meclis’e sunulmaları, öncelikli ve ivedi şekilde görüşülmeleri ve Meclis’in konu hakkında 90 gün içerisinde karar vermesi gerektiği hatırlatıldı.

Ombudsman’ın incelemesine göre kararname Meclis komitesine gönderilmiş olmasına rağmen Genel Kurul’da görüşülmedi ve Anayasa’nın öngördüğü süre içerisinde karara bağlanmadı.

Raporda ayrıca Lefkoşa Kaza Mahkemesi’nde açılan bir dava sonucunda konunun Anayasa Mahkemesi’ne taşındığı ve Anayasa Mahkemesi’nin 9/2024 D.5/2026 sayılı kararında önemli bir yoruma imza attığı belirtildi.

Anayasa Mahkemesi, yasa gücünde kararnamelerin Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren 90 gün içerisinde Cumhuriyet Meclisi Genel Kurulu tarafından görüşülüp karara bağlanmaması halinde yürürlükten kalktığı yönünde karar verdi.

Mahkeme kararında, yasa yapma yetkisinin esas olarak Cumhuriyet Meclisi’ne ait olduğu, Bakanlar Kurulu’nun yasa gücünde kararname çıkarma yetkisinin ise istisnai ve sınırlı bir yetki olduğu vurgulandı. Ayrıca Meclis’in 90 günlük süre içerisinde karar vermesini zorunlu kılan anayasal düzenlemenin bilinçli bir tercih olduğu ve bu sürenin aşılması halinde kararnamenin yürürlükte kalamayacağı sonucuna varıldı.

Ombudsman İlkan Varol da raporunda Anayasa Mahkemesi’nin yorumuna dayanarak, emeklilerin kişisel ve çocuk indirimlerinden yararlanmasını engelleyen kararnameye ilişkin yasal sürecin tamamlanmadığını ve kararnameye 90 gün içinde ilişkin bir Meclis kararı üretilmediğini belirtti.

Raporun sonuç bölümünde, söz konusu Yasa Gücünde Kararnamenin Resmî Gazete’de yayımlanmasından 90 gün sonra yürürlükten kalktığının kabul edilmesi gerektiği ifade edilerek, buna rağmen yapılan kesintilerin sürdürülmesinin yasal dayanağının bulunmadığı sonucuna ulaşıldı.

Rapor, söz konusu kararnameye dayanılarak yapılan kesintilerin yasal zemininin bulunmadığı sonucuna ulaşırken, yıllardır yapılan kesintilerin akıbetinin ne olacağı ve emeklilerin uğradığı kaybın nasıl giderileceği sorusunu da gündeme taşıdı.