Kıbrıs'ın iklimine uyum sağlayan 11 zeytin çeşidi açıklandı

Kıbrıs’ın iklimine uyum sağlayan 11 zeytin çeşidi açıklandı

Tarımsal Araştırma Enstitüsünün Türkmenköy'de 21 zeytin çeşidi üzerinde yürüttüğü uzun süreli çalışmada verim, yağ kalitesi ve kuraklığa dayanıklılık bakımından öne çıkan çeşitler üreticilerle paylaşıldı.

Tarımsal Araştırma Enstitüsü (TAE), Türkmenköy İstasyonu’nda 2014 yılında oluşturulan adaptasyon parselinde yetiştirilen 21 zeytin çeşidinin araştırma sonuçlarını üreticilerle paylaştı. Çeşitlerin meyve vermeye başlama süreleri, yağ verimleri, sofralık kaliteleri, genel verimlilikleri ve kurak iklim koşullarına uyumları incelendi.

TAE Müdürü Cem Karaca, 2010 yılında başlatılan araştırmaların sonuçlarının alınmaya başlandığını belirterek zeytin adaptasyon çalışmalarının uzun yıllar gerektirdiğini söyledi. Ziraat Yüksek Mühendisi Hüseyin Karanfil ise yerli zeytinin genetik özelliklerini belirlemek amacıyla başlatılan çalışmaların ardından yerel çeşidin 2024 yılında “Ada Yerlisi” adıyla tescil edildiğini açıkladı.

YERLİ ÇEŞİT 2024’TE TESCİL EDİLDİ
Karanfil, Ada Yerlisi’nin ilk yıllarda gençlik kısırlığı nedeniyle diğer çeşitlerin gerisinde kaldığını ancak son yılda iyi gelişim gösterdiğini anlattı. Deneme parsellerinde sulamanın Kıbrıs’ın kurak koşullarına göre farklı aralıklarla yapıldığını ve 2026 yılında ağaçların yüzde 90-95’inden ürün alındığını belirtti.

VERİM VE KALİTE BAKIMINDAN ÖNE ÇIKAN ÇEŞİTLER
Araştırmada öne çıkan 11 çeşit ve aktarılan bazı özellikleri şöyle sıralandı: Eşek Zeytini (iri, sofralık); Sarı Ulak (sofralık ve yağlık); Gemlik; Butko (erken verim, sofralık ve yağlık, ağaç sarı kurduna hassas); Sinop 4-14 (yüksek verim); Domat (sofralık); Girit (yağlık, geççi, kuraklığa dayanıklı); Uslu (yüksek ve yıllık düzenli verim); Çilli (yağlık ve sofralık, yüksek ve düzenli verim); Memecik (yerli zeytin özellikleri, verim yılında yüksek ürün); Eğri Burun (yüksek verim, yağlık).

Karanfil, çalışmanın tamamlanmadığını, bilimsel rapor hazırlanacağını ve öne çıkan çeşitlerin fidanlarının ithalatı için ilgili Bakanlığa başvurduklarını bildirdi.

HASAT ZAMANI VE YAĞ SIKIMINDA SICAKLIK UYARISI
Zeytinyağının kalitesinin çeşidin yanı sıra hasat zamanı ve sıkım koşullarına bağlı olduğunu anlatan Karanfil, hasadın en geç zeytinin üzerinde siyah beneklerin görülmeye başladığı dönemde yapılmasını önerdi. Yeşil zeytinde yağ miktarının düşük, polifenol oranının yüksek; tamamen kararan zeytinde ise kalite ve polifenol oranının daha düşük olabildiğini belirtti.

Karanfil, bazı sıkım uygulamalarında hamurun bekletme süresini kısaltmak amacıyla sıcaklığın artırılmasını eleştirdi. TAE bünyesinde zeytinyağında tağşiş ve asitlik ölçümleri yapılabildiğini, ancak polifenol ölçümü için imkanın henüz bulunmadığını açıkladı. Kıbrıs’ın kurak ikliminin polifenol oranını artırabildiğini belirterek bunun yerel zeytinyağları için önemli olduğunu kaydetti.