Bugün Kıbrıs

Karpaz’da aile işletmesi yıkıldı: Devletin verdiği izinlerin hesabını kim verecek?

Karpaz'da aile işletmelerinin yıkılması tepki çekti. İşletmelerin resmi izinlerle faaliyet gösterdiğini belirten Yeşil Barış Hareketi Genel Sekreteri Feriha Tel, izinleri veren kamu görevlilerinin sorumluluğunu sorguladı. Taşkent Doğa Parkı Direktörü Kemal Basat ise SeaBird işletmecilerine, restoranlarını kendi elleriyle sökmelerine rağmen 45 gün hapis cezası verildiğini açıkladı.

Karpaz’da iki aile işletmesinin yıkılması, devletin yıllar önce verdiği izinlerin geçerliliği ve çevre koruma uygulamalarındaki eşitsizlik tartışmalarını gündeme taşıdı. Bölge turizminden geçimini sağlayan ailelerin işletmelerine yönelik yıkımlar, Yeşil Barış Hareketi Genel Sekreteri Feriha Tel, Taşkent Doğa Parkı Direktörü Kemal Basat ve CTP Erenköy-Karpaz Belediye Başkan adayı Tevfik Gören’in tepkisine neden oldu.

Yıkılan yapılardan biri, Apostolos Andreas Manastırı’nın ilerisinde yaklaşık 30 yıldır faaliyet gösteren SeaBird işletmesinin ahşap restoranıydı. İşletmecilerin yıllar önce resmi izinler doğrultusunda yaptıklarını belirttikleri restoran bölümünü kendi elleriyle sökmelerine karşın hapis cezasına çarptırıldıkları açıklandı. Bölgedeki diğer işletmelerin de benzer hukuki süreçlerle karşı karşıya bulunduğu belirtildi.

DEVLETİN VERDİĞİ RUHSATLAR SONRADAN İPTAL EDİLDİ
Taşkent Doğa Parkı Direktörü ve Cyprus Wildlife Kurucu Direktörü Kemal Basat’ın aktardığına göre, SeaBird işletmesi eski gümrük binalarından oluşan bir kompleks içerisinde yaklaşık 30 yıldır bölge halkı tarafından kiralanarak işletildi. Artan turizm talebini karşılamak amacıyla yıllar önce inşa edilen ahşap restoran bölümünün, Kaymakamlıktan alınan ruhsat ve Eski Eserler Dairesinin olumlu görüşüyle yapıldığı belirtildi.

Ancak devlet kurumları, yıllar sonra söz konusu yapının yasal olmadığı gerekçesiyle dava açtı. Basat, geçmişte olumlu görüş, ruhsat ve sözleşme düzenleyen kamu kurumlarının kendi verdikleri belgeleri geriye dönük olarak iptal ettiğini anlattı.

İŞLETMECİLERE 45 GÜN HAPİS CEZASI
Basat, SeaBird işletmecilerinin mahkeme gününü beklemeden ahşap restoranı kendi imkanlarıyla söktüklerini, buna rağmen 45 gün hapis cezasına çarptırıldıklarını açıkladı.

İşletmelerin büyük bölümünün 30-40 yıldır Karpaz’da yaşayan ve geçimini bölge turizminden sağlayan aileler tarafından işletildiğini belirten Basat, söz konusu yapıların büyük beton kompleksler veya çok katlı oteller olmadığını söyledi.

Karpaz’ın özel çevre koruma bölgesi olmasının, bölgede hiçbir düzenleme yapılamayacağı anlamına gelmediğini belirten Basat, gerçek çevre korumacılığının hangi faaliyetlerin nerede, nasıl ve hangi sınırlar içerisinde yapılabileceğini belirlemekten geçtiğini kaydetti. Bu kuralların herkese eşit uygulanması gerektiğini, turizm ihtiyaçlarının da bilimsel ve sürdürülebilir planlamayla karşılanabileceğini ifade etti.

FERİHA TEL: “İZİNLERİ VERENLERİN SORUMLULUĞU HİÇ Mİ YOK?”
Yeşil Barış Hareketi Genel Sekreteri ve CTP MYK Üyesi Feriha Tel, mahkeme süreçleri devam ederken söz konusu işletmeleri yerinde ziyaret ettiğini ve ellerindeki resmi belgeleri bizzat incelediğini açıkladı.

Tel, işletmelerin planlama onaylarını, Çevre Koruma Dairesi ve Eski Eserler Dairesinin olumlu görüşlerini ve geçerli inşaat ruhsatlarını gördüğünü belirterek, devletin verdiği izinlere güvenerek yatırım yapan ailelerin neden cezalandırıldığını sorguladı.

İzinlerin hukuka uygunluğu tartışılacaksa, bunları düzenleyen ve onaylayan kamu görevlilerinin sorumluluğunun da araştırılması gerektiğini belirten Tel, “Bu görüşleri veren, bu izinleri düzenleyen ve altına imza atan yetkililerin sorumluluğu hiç mi yok?” diye sordu.

Yıllardır çevrenin korunması için mücadele ettiğini hatırlatan Tel, hukuksuz yapılaşmanın, doğa tahribatının ve işgallerin savunulamayacağını, ancak çevre koruma adına bedelin yalnızca küçük aile işletmelerine ödetilmesinin de kabul edilemez olduğunu belirtti.

“GERÇEK İŞGALLERE SESSİZ KALIP KÜÇÜK İŞLETMELERE GÜÇ GÖSTERMEK ÇEVRE KORUMACILIĞI DEĞİLDİR”
Feriha Tel, küçük aile işletmelerine karşı yürütülen işlemlerle Kıbrıs’ın diğer bölgelerindeki çevre ihlallerine karşı gösterilen tutum arasındaki çelişkiye de dikkat çekti.

Kaplumbağaların koruma altındaki sahillerde yaşam alanı bulmakta zorlandığını, orman arazilerinin devredildiğini ve kültürel mirasın korunmasının büyük ölçüde Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı’nın (UNDP) projelerine ve hibelerine bırakıldığını belirten Tel, Çevre Koruma Dairesi, Orman Dairesi, Şehir Planlama Dairesi ve Eski Eserler Dairesinin sorumluluklarını sorguladı.

Hiçbir izni, ruhsatı veya resmi kaydı bulunmadan doğal alanları işgal edenlere karşı aynı kararlılığın gösterilmediğine dikkat çeken Tel, devletin çevre koruma uygulamalarında seçici davranmaması gerektiğini belirtti.

Tel, tepkisini “Karpaz’ı korumak, Karpazlıyı cezalandırmak değildir!” sözleriyle dile getirdi.

Karpaz halkının belirsizlikler, yasaklar ve cezalarla baş başa bırakılması yerine bölgenin ekonomik ve sosyal kalkınmasını doğanın korunmasıyla birlikte ele alan bir yönetim anlayışına ihtiyaç bulunduğunu belirtti.

BASAT: “YARIN BEŞ YILDIZLI MI, YEDİ YILDIZLI MI OTEL YAPILACAĞINI MI TARTIŞACAĞIZ?”
Kemal Basat, küçük aile işletmelerinin ekonomik olarak ayakta duramaz hale getirilmesinin Karpaz açısından daha büyük bir tehlike yaratabileceği uyarısında bulundu.

Bölge insanının yıllardır işlettiği yerleri bırakmak zorunda kalması halinde bu alanların gelecekte kimlerin eline geçeceğini ve nasıl değerlendirileceğini sorgulayan Basat, “Bugün ahşap restoranı söktürdüğünüz yerde, yarın beş yıldızlı mı, yedi yıldızlı mı otel yapılacağını mı tartışacağız?” diye sordu.

Basat, küçük aile işletmelerinin tasfiye edilmesinin Karpaz’ın doğal dokusunun korunmasını güvence altına almayacağını belirterek, yerel işletmecilerin yıldırılmasına karşı çıktı. Açıklamasında, gelecekte daha büyük turizm yatırımlarının bu alanlara yönelme ihtimalini sorguladı.

GÖREN: “BU İŞLETMELER YALNIZCA BİRKAÇ YAPIDAN İBARET DEĞİL”
CTP Erenköy-Karpaz Belediye Başkan adayı Tevfik Gören de yıkım görüntülerini paylaşarak bölgedeki ailelerin yaşadığı mağduriyete dikkat çekti.

Gören, Karpaz’ın doğasını ve kıyılarını korumanın herkesin sorumluluğu olduğunu ancak yıllardır bölge turizmine katkı sağlayan ve ailelerinin geçimini bu işletmelerden elde eden insanların da korunması gerektiğini belirtti.

İşletmelerin birçoğunun yasal statü kazanmak için yıllardır çaba gösterdiğini, ilgili kurumlara başvurduğunu, projeler hazırladığını ve sorumluluklarını yerine getirmeye çalıştığını anlatan Gören, işletmelerin bölge halkı açısından taşıdığı öneme işaret etti:

“Bu işletmeler yalnızca birkaç yapıdan ibaret değil; aileler, emekler ve ekmeğini buradan kazanan birçok insan demektir.”

Hukuki süreçlere saygı duyulması gerektiğini belirten Gören, doğanın korunmasıyla bölge insanının geçim kaynaklarının korunmasının birbirine karşıt hedefler olmadığını söyledi. Karpaz’ın hem doğal zenginliklerinin hem de bölge halkının geleceğinin birlikte ele alınması çağrısında bulundu.

OASIS VE LİVANA’NIN DA MAHKEME SÜREÇLERİ GÜNDEMDE
Karpaz’daki yıkımların ardından gözler bölgedeki diğer aile işletmelerine çevrildi. Kemal Basat, Oasis ve Livana ile birkaç başka işletmenin de mahkeme süreçleri bulunduğunu açıkladı.

Bölgedeki küçük aile işletmelerinin geleceğinin yalnızca yıkım kararları ve cezalar üzerinden belirlenmesine karşı çıkan açıklamalarda, çevre koruma kurallarının açık, öngörülebilir ve herkese eşit uygulanması istendi.

Yaşananların ardından devletin daha önce düzenlediği izinlerin hangi gerekçelerle iptal edildiği, bu belgeleri onaylayan yetkililer hakkında neden işlem yapılmadığı ve aynı koruma bölgesindeki diğer yapılaşmalara karşı hangi adımların atıldığı soruları yanıtsız kaldı.