Jane Holl Lute: “Independent’ın açıkladığı Kıbrıs fikirleri yeni değil”
BM Genel Sekreteri’nin eski Kıbrıs danışmanı Jane Holl Lute, görevinden ayrılmasının ardından verdiği ilk röportajda müzakere sürecindeki tıkanıklıkları ve kaçırılan fırsatları değerlendirdi. Lute, İngiliz Independent gazetesinin gündeme getirdiği formüllerin 2018-2023 döneminde ele alınan fikirlerle benzerlik taşıdığını söyledi.
Jane Holl Lute: “Independent’ın açıkladığı Kıbrıs fikirleri yeni değil”
BM Genel Sekreteri’nin eski Kıbrıs danışmanı Jane Holl Lute, görevinden ayrılmasının ardından verdiği ilk röportajda müzakere sürecindeki tıkanıklıkları ve kaçırılan fırsatları değerlendirdi. Lute, İngiliz Independent gazetesinin gündeme getirdiği formüllerin 2018-2023 döneminde ele alınan fikirlerle benzerlik taşıdığını söyledi.
Bugün Kıbrıs
Jane Holl Lute, Kathimerini’ye verdiği röportajda Independent tarafından gündeme getirilen Kıbrıs planındaki düşüncelerin yeni olmadığını belirtti.
Lute’a göre söz konusu fikirler, kendisinin Birleşmiş Milletler adına taraflarla temas yürüttüğü 2018-2023 döneminde tartışılan seçeneklerle belirgin benzerlikler taşıyor.
Bu değerlendirme, basına yansıyan taslağın tamamen yeni bir BM girişimi olarak sunulmasına karşı önemli bir uyarı niteliğinde. Independent’ın aktardığı metin, taraflarca kabul edilmiş veya BM tarafından resmen masaya konmuş bir çözüm planı değil.
KAÇIRILAN FIRSATLARA DİKKAT ÇEKTİ
Lute, Kıbrıs görevi boyunca müzakerelerin yeniden başlamasına imkân verecek ortak referans koşullarının oluşturulması için taraflarla çok sayıda görüşme gerçekleştirmişti.
Ancak siyasi eşitlik, müzakere zemini, garantiler, güvenlik ve yönetimde etkin katılım gibi temel başlıklardaki görüş ayrılıkları aşılamadı. Crans-Montana sonrasında yeni ve kapsamlı bir müzakere süreci başlatılamadı.
Lute’un açıklamaları, son yıllarda gündeme getirilen farklı isim ve geçiş formüllerinin önemli bölümünün geçmiş müzakere masalarında değişik biçimlerde tartışıldığına işaret ediyor.
Ortada henüz taraflara sunulmuş, BM Güvenlik Konseyi parametreleriyle ilişkilendirilmiş ve resmî müzakere belgesi haline gelmiş bir metin bulunmuyor. Lute’un açıklaması, tartışılan önerilerin geçmişteki seçeneklerin farklı bir siyasi konjonktürde yeniden düzenlenmesi olabileceğine işaret ediyor.
INDEPENDENT’IN GÜNDEME GETİRDİĞİ TASLAK NE ÖNGÖRÜYORDU?
İngiliz Independent gazetesi, BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi María Ángela Holguín’in önceki müzakere modellerinden daha gevşek bir federal yapı üzerinde çalıştığını öne sürmüştü. Haberde, oluşturulacak yapının Rum tarafınca “federasyon”, Türk tarafınca ise “konfederasyon” olarak tanımlanmasına imkân verecek bir “yapıcı belirsizlik” taşıyabileceği belirtilmişti.
Independent’ın aktardığı modele göre iki kurucu devlet siyasi eşitliğe sahip olacak, günlük yönetimin büyük bölümü kurucu devletlere bırakılacak ve merkezi yönetimin yetkileri önemli ölçüde sınırlandırılacaktı. Ortak yapı yalnızca iki tarafın ayrı ayrı yürütemeyeceği alanlardan sorumlu olacaktı.
Taslakta ayrıca şu unsurların yer aldığı ileri sürülmüştü:
• İki liderin başkanlığında dönüşümlü bir başkanlık konseyi kurulması,
• Dönüşümlü başkanlık süresinin Rum tarafı lehine 2’ye 1 veya 3’e 1 oranında düzenlenmesi,
• Doğrudan seçilen federal parlamento yerine iki toplumun milletvekillerinden oluşan bir üst konsey kurulması,
• Dışişleri, savunma, içişleri ve yurttaşlık, maliye ile Avrupa işleri gibi alanlardan sorumlu yaklaşık beş veya altı ortak bakanlığın bulunması,
• Kıbrıs Türk tarafının tanınma ve geniş özerklik karşılığında Maraş’ın da aralarında bulunduğu bazı bölgeleri iade etmesi.
Independent, bu formülü “iki ayrı devlet talebine yaklaşan gevşek bir federasyon” olarak tanımlamıştı.
SON EKLENENLER
