Foreign Affairs: Türkiye Ortadoğu’da güçlü ama kendi düzenini kuracak güçte değil
Foreign Affairs’ta yayımlanan analiz, Türkiye’nin 7 Ekim 2023 sonrasında Ortadoğu’da yeniden güçlü bir bölgesel aktör haline geldiğini ancak bölgeyi kendi koşullarıyla şekillendirecek kapasiteye sahip olmadığını savundu. Yazıya göre Ankara’nın geniş güvenlik blokları kurmak yerine diplomasi, ticaret ve yakın çevresindeki somut güvenlik hedeflerine odaklanması daha etkili sonuç verebilir.
Foreign Affairs, Türkiye’nin Ortadoğu’daki yükselen etkisini mercek altına aldı.
Meliha Benli Altunışık imzasıyla bugün yayımlanan “The Fantasy of a Turkish Middle East” başlıklı analizde, Türkiye’nin son yıllarda bölgede yeniden “ağır siklet” bir aktöre dönüştüğü ancak bunun Ankara’ya kendi bölgesel düzenini kurma gücü vermediği ileri sürüldü.
7 EKİM SONRASI TÜRKİYE’NİN ETKİSİ ARTTI
Analize göre 7 Ekim 2023 sonrasında Ortadoğu’daki güç dengelerinde yaşanan sarsıntı Türkiye için yeni bir hareket alanı yarattı.
Ankara’nın Suriye politikasında ABD’den daha fazla destek görmesi, bölgesel diplomasiye yeniden ağırlık vermesi ve PKK ile yürütülen sürecin iç cephede yarattığı alan, Türkiye’nin bölgesel konumunu güçlendiren başlıca unsurlar olarak gösterildi.
Foreign Affairs, Türkiye’nin özellikle Suriye’de Esad rejiminin çökmesinin ardından etkisini önemli ölçüde artırdığını savundu.
“BÖLGESEL DÜZENİ TEK BAŞINA KURAMAZ”
Ancak yazının temel tezi, Türkiye’nin artan ağırlığının yeni bir Ortadoğu düzenini kendi şartlarıyla oluşturmasına yetmeyeceği yönünde.
Analizde, bölgedeki güvenlik ortamının hala son derece militarize olduğu ve aktörlerin büyük ölçüde “sıfır toplamlı” bir rekabet içinde hareket ettiği vurgulandı.
Bu koşullar devam ettiği sürece Türkiye’nin, diğer bölgesel güçler gibi, tek başına yeni bir güvenlik mimarisi kuramayacağı savunuldu.
GÜVENLİK BLOKLARI TERS TEPEBİLİR
Foreign Affairs’a göre Ankara’nın bölgesel ittifaklar ve güvenlik blokları üzerinden etki alanını genişletmeye çalışması da risk taşıyor.
Analiz, yeni güvenlik düzenlemelerinin bu yapıların dışında kalan ülkelerde tehdit algısını artırabileceğini ve bölgedeki kutuplaşmayı daha da derinleştirebileceğini savundu.
Bu nedenle Türkiye’nin en iddialı bölgesel liderlik hamlelerinin beklenen sonucu vermeyebileceği, hatta bazı durumlarda istikrarsızlığı artırabileceği görüşü dile getirildi.
ARAP BAHARI DÖNEMİ HATIRLATILDI
Yazıda Türkiye’nin Ortadoğu’yu şekillendirme arayışının yeni olmadığına da dikkat çekildi.
Ankara’nın Arap ayaklanmaları sırasında bölgede kendisine yakın siyasi hareketlerin iktidara geleceği beklentisiyle hareket ettiği ancak bu stratejinin Mısır, Suriye ve diğer ülkelerde beklenen sonucu vermediği hatırlatıldı.
Bu dönemin ardından Türkiye’nin Mısır, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ile ciddi bölgesel rekabet içine girdiği ve Libya’dan Doğu Akdeniz’e kadar birçok sahada karşı karşıya geldiği belirtildi.
TÜRKİYE NEREYE ODAKLANMALI?
Foreign Affairs analizine göre Ankara açısından daha gerçekçi strateji, Ortadoğu’nun tamamına yönelik bir güvenlik düzeni kurmaya çalışmak yerine doğrudan kendi yakın çevresindeki sorunlara yoğunlaşmak.
Bunlar arasında Suriye’deki gelişmeler, Kürt meselesi, Irak’la ilişkiler, İsrail’le gerilimlerin yönetilmesi ve bölgesel ekonomik bağlantıların güçlendirilmesi öne çıkarılıyor.
DİPLOMASİ VE EKONOMİ DAHA ETKİLİ
Analizin dikkat çekici sonuçlarından biri de Türkiye’nin en güçlü araçlarının yalnızca askeri kapasitesi olmadığı yönünde.
Yazıya göre Ankara geçmişte arabuluculuk, ticaret ve bölgesel ekonomik bağlantılar üzerinden daha kalıcı etki yaratabildi.
Bu nedenle Türkiye’nin askeri gücü açık ve sınırlı hedefler için kullanırken, daha geniş bölgesel stratejisinde diplomasi ve ekonomik bağlantıları öne çıkarmasının daha sürdürülebilir sonuçlar doğurabileceği savunuldu.
“TÜRKİYE DAHA AZINI HEDEFLEYEREK DAHA FAZLASINI KAZANABİLİR”
Foreign Affairs’ın vardığı sonuç, Ankara’nın bölgesel liderlik hedeflerini daha sınırlı ve gerçekçi bir zemine çekmesi gerektiği yönünde.
Analiz, Türkiye’nin Ortadoğu’daki ağırlığının artık tartışılmaz olduğunu ancak kalıcı etkinin, tüm bölgeyi yeniden şekillendirmeye çalışmaktan değil; doğrudan etkileyebileceği alanlara yoğunlaşmaktan geçtiğini savunuyor.





















