Bugün Kıbrıs

EMO: Doğal gaz ve gaz çevrim santrali somut takvime bağlanmalı

Elektrik Mühendisleri Odası Başkanı İbrahim Aysal, son dönemde yaşanan elektrik kesintilerinin enerji arzındaki yapısal sorunları yeniden ortaya çıkardığını belirterek, Türkiye’den doğal gaz temini ve gaz çevrim santrali seçeneğinin somut bir proje takvimine bağlanması çağrısında bulundu. Aysal, enterkonnekte kablo konusunda yıllardır çeşitli vaatler verilmesine rağmen sonuçlandırılmış bir yatırım ortaya konulamadığını da kaydetti.

KTMMOB Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) Başkanı İbrahim Aysal, özellikle turizm tesisleri, üretim tesisleri, işletmeler ve diğer tüketici gruplarında yaşanan elektrik kesintilerinin Kıbrıs’ın kuzeyindeki elektrik arz güvenliğine ilişkin yapısal sorunları bir kez daha açığa çıkardığını belirtti.

Aysal, siyasi ve ekonomik izolasyonların yarattığı dezavantajlara elektrik arzındaki süreklilik sorununun da eklenmesinin yatırım yapılabilirliği, rekabet gücü ve ekonomik sürdürülebilirlik üzerinde doğrudan olumsuz etki yarattığını ifade etti.

Özellikle turizm sektörünün yoğun olduğu dönemlerde meydana gelen kesintilerin yalnızca teknik bir sorun olarak ele alınamayacağını kaydeden Aysal, kesintilerin işletme maliyetlerini artırdığını, hizmet kalitesini düşürdüğünü ve turizm açısından güvenilirliğe zarar verdiğini belirtti.

Aysal, “Elektrik arzının güvenilir ve kesintisiz olmaması, yatırım kararlarını da olumsuz etkileyebilecek önemli bir unsur haline gelmektedir” dedi.

“ARZ GÜVENLİĞİ İÇİN YATIRIM ARTIK ERTELENEMEZ”
Elektrik üretim kapasitesinin artırılması ve arz güvenliğinin sağlanabilmesi için yeni yatırımların daha fazla geciktirilmemesi gerektiğini belirten Aysal, EMO’nun bu konuda uzun süredir uyarılarda bulunduğunu kaydetti.

Aysal, “Bugün yaşananlar, bu uyarıların ne kadar önemli olduğunu göstermektedir” ifadelerini kullanarak, artan elektrik talebine karşı mevcut üretim altyapısının yetersiz kalmasının geçici önlemlerle çözülemeyeceğini belirtti.

Üretim kapasitesinin artırılması, şebekenin güçlendirilmesi ve elektrik sisteminin daha dayanıklı hale getirilmesi gerektiğini vurgulayan Aysal, Türkiye’den boru hattıyla doğal gaz getirilmesi seçeneğine de işaret etti:

“Türkiye Cumhuriyeti’nden boru hattı ile doğal gaz getirilerek kurulacak bir gaz çevrim santrali, doğru kapasite ve teknik planlama ile hayata geçirilmesi halinde ülkemizin elektrik üretiminde önemli bir alternatif oluşturabilecek ve arz güvenliğine ciddi katkı sağlayabilecek bir seçenek olarak değerlendirilmelidir.”

ENTERKONNEKTE KABLO VAATLERİNİ HATIRLATTI
Aysal, geçmiş yıllarda gündeme getirilen Türkiye ile enterkonnekte kablo bağlantısı konusunda kamuoyuna çeşitli vaatler verilmesine rağmen bugüne kadar sonuçlandırılmış somut bir yatırım ortaya konulamadığını kaydetti.

Elektrik üretim kapasitesinin artırılmasına yönelik yatırımların zamanında yapılmamasının da mevcut sorunu ağırlaştırdığını belirten Aysal, yeni enerji projelerinin yalnızca açıklanmasının yeterli olmayacağını vurguladı.

Aysal, “Enerji alanında ortaya konulacak yeni projelerin somut, uygulanabilir ve belirli bir takvim çerçevesinde hayata geçirilmesinin büyük önem taşıdığını düşünüyoruz” ifadelerini kullandı.

“AKÜ SİSTEMLERİ TEK BAŞINA ÇÖZÜM DEĞİLDİR”
Enerji depolama sistemleri ve akü teknolojilerinin elektrik şebekesinin daha istikrarlı ve esnek hale getirilmesinde önemli katkılar sağlayabileceğini belirten Aysal, bu sistemlerin ani talep değişimlerinin yönetilmesi, pik yüklerin dengelenmesi ve yenilenebilir enerji kaynaklarının sisteme daha etkin biçimde dahil edilmesi açısından kullanılabileceğini kaydetti.

Enerji depolama yatırımlarının önünü açacak yasal ve teknik düzenlemelerin hızla tamamlanması gerektiğini ifade eden Aysal, yatırımcılar açısından açık ve uygulanabilir bir mevzuata ihtiyaç bulunduğunu belirtti.

Bununla birlikte akü sistemlerinin yeni üretim kapasitesinin yerine geçirilemeyeceğinin altını çizen Aysal şu ifadeleri kullandı:

“Akü sistemleri tek başına arz güvenliği sorununu çözebilecek bir üretim yatırımı değildir. Depolama sistemleri, üretim kapasitesinin yerine geçmemekte; doğru bir enerji planlamasının içerisinde üretim yatırımları, şebeke yatırımları ve talep yönetimiyle birlikte değerlendirilmelidir.”

Aysal ayrıca akülerin üretiminden kullanımına, geri dönüşümünden bertarafına kadar tüm süreçlerin çevresel etkilerinin dikkate alınması gerektiğini belirterek, uzun vadeli çevresel sürdürülebilirliğin mevzuat ve etkin denetim mekanizmalarıyla güvence altına alınmasını istedi.

KRİTİK SAATLER 17.00–22.00
Elektrik sisteminde özellikle 17.00 ile 22.00 arasındaki saatlerin arz-talep dengesi bakımından kritik olduğunu belirten Aysal, ertelenebilir elektrik kullanımının mümkün olduğu ölçüde bu saatlerin dışına kaydırılmasının şebeke üzerindeki yükü azaltabileceğini ifade etti.

Sanayi tesisleri, ticari işletmeler ve konut kullanıcılarının zaman bazlı dinamik tarifeler aracılığıyla talebin daha düşük ve elektriğin daha ucuz olduğu saatlere yönlendirilmesini öneren Aysal, bu konuda teşvik ve kamuoyu bilgilendirmesinin de yapılabileceğini belirtti.

Ancak tüketicilerden tasarruf istenmesinin üretim yatırımlarının geciktirilmesine gerekçe oluşturamayacağını vurgulayan Aysal, “Tüketicilerden tasarruf ve yük kaydırma beklenirken, bunun üretim kapasitesine yönelik gerekli yatırımların ertelenmesi için bir gerekçe olarak kullanılmaması gerektiğinin de altını çiziyoruz” dedi.

EMO’DAN YETKİLİLERE 8 MADDELİK ÇAĞRI
Elektriğin yalnızca günlük hayat için değil, ekonomik faaliyetler, turizm, sanayi, kamu hizmetleri ve gelecekteki yatırımlar açısından da temel altyapı olduğunu belirten EMO, yetkililere kapsamlı bir çağrı yaptı.

Oda; Kıbrıs’ın kuzeyinin kısa, orta ve uzun vadeli elektrik ihtiyacını ortaya koyacak kapsamlı bir enerji planının hazırlanmasını, yeni üretim yatırımlarının gecikmeden planlanıp uygulanmasını, Türkiye’den doğal gaz temini ve gaz çevrim santrali seçeneğinin teknik, ekonomik ve çevresel boyutlarıyla birlikte somut proje takvimine bağlanmasını istedi.

EMO ayrıca enterkonnekte kablo bağlantısına ilişkin geçmiş çalışmaların mevcut durumunun kamuoyuyla şeffaf biçimde paylaşılması, elektrik iletim ve dağıtım altyapısının güçlendirilmesi, enerji depolama sistemleri için gerekli yasal düzenlemelerin tamamlanması, akülerin çevresel etkilerine yönelik etkin mevzuat ve denetim mekanizmalarının kurulması ve pik saatlerde talep yönetimine ilişkin teşviklerin geliştirilmesi çağrısında bulundu.

Aysal, EMO’nun enerji arz güvenliğinin sağlanması, elektrik sisteminin güçlendirilmesi ve sürdürülebilir bir enerji yapısının oluşturulması için ilgili tüm taraflarla teknik ve mesleki bilgi birikimini paylaşmaya hazır olduğunu belirtti.

Açıklamanın sonunda, enerji alanında ihtiyaç duyulan yatırım ve düzenlemelerin kamu yararı gözetilerek, planlı ve ivedi biçimde hayata geçirilmesinin önemine dikkat çekildi.