Bugün Kıbrıs

ABD-İran hattında ateşkes kırılgan: Körfez’de yeni saldırılar, masada uranyum ve yaptırım pazarlığı var

Diplomasi kanalı açık ama askeri gerilim yeniden yükselmiş durumda. İran’ın Kuveyt ve Bahreyn’i hedef alan saldırıları, ABD’nin radar tesislerini vurması ve Hürmüz Boğazı çevresindeki tehditler, ateşkes sürecini ciddi biçimde zorluyor. Masadaki üç temel başlık ise uranyum stoku, yaptırımlar ve dondurulmuş İran varlıkları.

ABD ile İran arasındaki gerilim Körfez’de yeniden tırmandı. Washington, İran’a ait insansız hava araçları ve füzelerin Hürmüz Boğazı ile Körfez’deki müttefik ülkeleri hedef aldığını açıklarken, ABD güçlerinin İran radar tesislerini vurduğu bildirildi. Diplomasi kanalı tamamen kapanmış değil; ancak uranyum stoku, yaptırımlar ve dondurulmuş İran varlıkları pazarlığın merkezinde duruyor.

KÖRFEZ’DE YENİ SALDIRI DALGASI
Reuters ve Guardian’ın aktardığına göre ABD güçleri, İran’a ait insansız hava araçlarının Hürmüz Boğazı çevresinde tehdit oluşturduğunu belirterek müdahalede bulundu. ABD’nin ayrıca İran’a ait radar tesislerini vurduğu bildirildi. Gerilimin, İran’ın Kuveyt ve Bahreyn’e yönelik füze ve drone saldırılarıyla daha da büyüdüğü aktarılıyor.

Bahreyn ve Kuveyt’in hedef alınması, krizi sadece ABD-İran hattından çıkarıp Körfez güvenliği meselesine dönüştürdü. Haberlere göre saldırılar, kırılgan ateşkes sürecini zora sokarken Hürmüz Boğazı çevresindeki enerji ve deniz taşımacılığı güvenliği de yeniden alarm seviyesine çıktı.

ABD, İRAN RADARLARINI VURDU
ABD tarafı, İran kaynaklı drone tehdidine yanıt olarak İran’ın kıyı radar ve gözetleme tesislerini hedef aldı. New York Post’un aktardığına göre ABD güçleri, Sirik ve Keşm Adası çevresindeki İran radar noktalarını vurdu; İran ise bu saldırıları “ateşkes ihlali” ve “saldırganlık” olarak nitelendirdi.

Gelişme, taraflar arasında son haftalarda yürütülen temaslara rağmen askeri seçeneğin masada kaldığını gösteriyor. Al Jazeera da ABD ve İran’ın bir yandan görüşme kanallarını açık tuttuğunu, diğer yandan karşılıklı güç kullanma mesajı verdiğini yazdı.

MÜZAKERELERDE ANA BAŞLIK: URANYUM
Diplomatik pazarlığın merkezinde İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stoku bulunuyor. ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumunun ABD’ye teslim edilmesi, imha edilmesi ya da kabul edilebilir üçüncü bir yere taşınması gerektiğini savunuyor. Euronews’in aktardığına göre Kazakistan, ABD-İran nükleer görüşmelerindeki çıkmazı aşmak için uranyum depolama seçeneği sunmuştu.

Reuters’a göre ABD ve İran arasında temaslar sürse de taraflar temel başlıklarda uzlaşmış değil. Washington, İran’ın uranyum stoku ve Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol talepleri konusunda taviz istemiyor; Tahran ise yaptırım hafifletilmesi ve dondurulmuş varlıklara erişim talep ediyor.

İRAN SINIRLI ANLAŞMA ARAYIŞINDA
Reuters’ın önceki değerlendirmesine göre İran, ekonomik baskıyı hafifletmek ve zaman kazanmak için sınırlı bir anlaşma arayışında. Ancak ABD tarafı, yaptırım rahatlamasının uranyum meselesinde net taviz verilmesine bağlı olduğunu vurguluyor.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Başkanı Rafael Grossi ise yeni bir İran nükleer anlaşmasının 2015’teki modelden çok farklı olması gerektiğini söyledi. Grossi’ye göre İran’ın nükleer teknoloji ve kapasitesi artık önceki döneme göre daha ileri bir noktada; bu nedenle yeni bir mutabakat mevcut gerçekliğe göre şekillenmek zorunda.

ABD’DEN DONDURULMUŞ VARLIK HAMLESİ
Reuters’ın son haberine göre ABD yönetimi, İran’a ait dondurulmuş varlıkların Körfez’deki müttefik ülkelerin yeniden inşası için kullanılmasını değerlendiriyor. Haberde, İran saldırılarından zarar gören Kuveyt ve Bahreyn gibi ülkeler için İran varlıklarının devreye sokulabileceği belirtiliyor. Bu adımın, zaten kırılgan olan ateşkes ve müzakere sürecini daha da zorlaştırabileceği yorumları yapılıyor.

İran ise dondurulmuş varlıklara erişimi ve yaptırım rahatlamasını barış koşullarının parçası olarak görüyor. Bu nedenle Washington’un söz konusu varlıkları Körfez ülkelerinin zararlarının karşılanması için kullanma planı, Tahran açısından yeni bir gerilim başlığına dönüşebilir.