Kıbrıs’ın kuzeyinde 260’ı aşkın mülteci sınır dışı edilme riskiyle karşı karşıya: Kritik tarih 29 Kasım
Kıbrıs'ın kuzeyinde yaşayan, aralarında çocukların ve savaşlardan kaçan ailelerin de bulunduğu 260'ı aşkın mülteci, ikamet haklarını düzenleyen tüzük değişikliği nedeniyle sınır dışı edilme riskiyle karşı karşıya kaldı. BMMYK koruma belgesi sahiplerine tanınan ikamet muafiyeti kaldırılırken İçişleri Bakanlığı, mültecilerin normal ikamet veya çalışma izni almasını istedi. Ancak İnsan Hakları Platformu, başvuru koşullarının mültecilerin büyük çoğunluğu için karşılanamaz olduğunu belirterek 29 Kasım sonrasında yaşanabilecek hak kayıplarına karşı uyardı.
Kıbrıs’ın kuzeyinde yıllardır yaşayan ve aralarında burada doğan çocukların da bulunduğu 260’ı aşkın mültecinin yasal ikamet güvencesi kaldırıldı. Bakanlar Kurulu’nun 24 Ağustos 2026’da yürürlüğe koyduğu İkamet İzinleri ve Vizeler (Değişiklik) Tüzüğü ile Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK) tarafından uluslararası korumaya ihtiyaç duydukları belirlenen kişilerin ikamet izni muafiyeti sona erdirildi. Filistin ve Sudan’daki savaşlardan kaçan aileleri de etkileyen düzenleme, mültecilerin ülkede kalabilmelerini yeni izin koşullarına bağladı. Henüz sınır dışı işlemi başlatılmadı ancak gerekli izinleri alamayanların yasal statülerini kaybetme tehlikesi bulunuyor.
2025’TE VERİLEN GÜVENCE BİR YIL SONRA KALDIRILDI
BMMYK koruma belgesi sahibi mülteciler, 2019 yılından itibaren İçişleri Bakanlığı genelgesiyle kayıt altına alınabildi. 30 Nisan 2025’te yapılan tüzük değişikliğiyle bu kişilere ikamet izni muafiyeti tanındı. Ancak 24 Ağustos 2026’da söz konusu düzenleme kaldırılarak mültecilerin normal ikamet veya çalışma izni alması istendi. Yeni tüzükte en fazla bir yıllık insani ikamet izni seçeneği de yer aldı.
İnsan Hakları Platformu’nun verdiği bilgiye göre, başvuru sürecinin ilk aşaması için tanınan süre 29 Kasım 2026’da sona erecek. Bu tarihe kadar gerekli işlemleri tamamlayamayan mültecilerin yasal statülerini kaybetmesi, çalışma, sağlık ve eğitim haklarının yanı sıra sınır dışı edilme riskiyle karşılaşmalarına neden olabilecek.
ALTIOK: “MÜLTECİLERİN BÜYÜK ÇOĞUNLUĞU İZİN KOŞULLARINI KARŞILAYAMIYOR”
Bugün Kıbrıs’a yaptığı açıklamada mültecilerin karşı karşıya kaldığı hukuki sorunları değerlendiren İnsan Hakları Platformu İnsan Ticaretiyle Mücadele Program Koordinatörü Deniz Altıok, insani ikamet izninin mevcut koşullarıyla mültecilerin büyük çoğunluğu için erişilebilir olmadığını belirtti.
Altıok, başvurularda geçerli pasaport, muhtardan ikamet belgesi ve mali yeterlilik arandığını, ancak bu şartların savaş ve zulümden kaçan kişiler açısından ciddi engeller oluşturduğunu aktardı. Pasaport almak için mültecilerin kaçtıkları ülkelerin yetkililerine başvurmak zorunda kalmasının kendilerini ve ailelerini tehlikeye atabileceğine dikkat çekti. Çalışma izni bulunmayan kişilerden gelir belgesi istenmesinin ve sözleşmesiz evlerde yaşayanlardan ikamet belgesi talep edilmesinin de başvuruları zorlaştırdığını belirtti.
Altıok, harç, sağlık kontrolü ve sigorta giderleriyle birlikte kişi başı maliyetin yaklaşık 16 bin TL’yi bulabileceğini açıkladı. Geçmişten kalan vize cezalarının da bazı mültecilerin diğer ikamet izinlerine başvurmasını engellediğini kaydetti.
BAŞVURULAR TAMAMLANAMIYOR, MÜLAKAT SÜRECİ BELİRSİZ
Altıok, uygunluk mülakatlarının Göç Yönetim Merkezi’nde yapılmasının öngörüldüğünü ancak değerlendirmeleri kimin, hangi kriterlerle gerçekleştireceğinin netleşmediğini belirtti. Mülakatlarda ücretsiz tercüman sağlanmadığını, bazı mültecilerin ise BMMYK belgelerinin polis sisteminde görünmemesi nedeniyle işlemlerini sürdüremediğini aktardı.
Altıok’un verdiği bilgilere göre, 17 Kasım itibarıyla başvuru sürecinin bütün aşamalarını tamamlayabildiği bilinen tek bir mülteci bulunmuyor. Yasal statü kaybının özellikle kronik hastaların tedaviye, çocukların eğitime ve ailelerin geçim kaynaklarına erişimini tehlikeye atabileceği belirtildi.
“HİÇ KİMSE HAYATININ TEHLİKEDE OLDUĞU YERE GÖNDERİLEMEZ”
İnsan Hakları Platformu’nun, 6 Aralık seçimleri öncesinde sivil toplum örgütlerinin taleplerini milletvekili adaylarına iletmek amacıyla 13 Kasım’da düzenlediği etkinlikte mültecilerin sorunları da gündeme geldi. Mülteci Hakları Derneği, İnsan Hakları Platformu ve Kuir Kıbrıs Derneği’nin desteğiyle yaptığı sunumda 29 Kasım süresinin uzatılmasını, tüzük değişikliğinin geri alınmasını ve BMMYK koruma belgesinin yeniden yasal ikamet güvencesi sağlamasını talep etti.
Dernek ayrıca mültecilerin karşılayamadığı başvuru koşullarının kaldırılmasını, mülakatlarda tercüman sağlanmasını ve daha önce hazırlanmasına rağmen yasalaşmayan mülteci yasası taslağının Meclis gündemine alınmasını istedi.
BMMYK tarafından korumaya ihtiyaç duydukları belirlenen kişilerin hayatlarının veya özgürlüklerinin tehlikede olduğu ülkelere gönderilmesinin uluslararası hukuktaki geri göndermeme ilkesine aykırı olacağı belirtilirken, Mülteci Hakları Derneği’nin milletvekili adaylarına yaptığı sunumda şu çağrıya yer verildi: “Bir belgeyi geçersiz kılmak kolay olabilir. Ama o belgenin arkasında bir insanın hayatı, güvenliği ve geleceği var. Talebimiz ayrıcalık değil. İnsan haklarına saygı, hukuki güvence ve insanca yaşam hakkı istiyoruz.”






















