Kıbrıs güneş enerjisini boşa harcıyor: Enerjide dışa bağımlılık yüzde 87,7

Kıbrıs'ın güneyinde enerji ithalatına bağımlılık yüzde 87,7'ye ulaşırken, elektrik şebekesindeki yetersizlikler nedeniyle 2025 yılında yaklaşık 306 milyon kilovatsaat güneş enerjisi üretimi kullanılamadı. Politis'in Avrupa Komisyonu verilerine dayandırdığı analize göre petrol fiyatlarındaki artış elektrikten gıdaya kadar bütün ekonomiyi etkiliyor. Yaklaşık 50 milyon euroluk batarya yatırımlarının 2027 yazına kadar tamamlanması hedefleniyor.

Bugün Kıbrıs

Kıbrıs Cumhuriyeti, yenilenebilir enerji yatırımlarına rağmen petrol ve ithal yakıtlara yüksek düzeyde bağımlılığını sürdürüyor.

Politis gazetesinden Dionisis Dionisiu’nun yayımladığı analiz, Avrupa Komisyonu’nun enerji verileriyle elektrik şebekesindeki yapısal sorunları birlikte ele aldı.

Avrupa Komisyonu verilerine göre 2024 yılında Kıbrıs Cumhuriyeti’nin toplam enerji tüketiminde petrol ve petrol ürünlerinin payı yüzde 85,2 oldu. Enerji ithalatına bağımlılık ise yüzde 87,7 olarak kaydedildi.

ELEKTRİK ÜRETİMİNİN YÜZDE 72,6’SI YENİLENEMEYEN KAYNAKLARDAN
Yenilenebilir enerji kapasitesi artmasına rağmen 2025 yılında net elektrik üretiminin yüzde 72,6’sı geleneksel ve diğer yenilenemeyen kaynaklardan sağlandı.

Bu tablo, uluslararası petrol fiyatlarındaki artışların yalnızca akaryakıtı değil, elektrik üretimini, sanayiyi, turizmi ve tüketici fiyatlarını da doğrudan etkilemesine neden oluyor.

Eylül 2026’da ulusal tüketici fiyat endeksi yıllık yüzde 3,7 artarken petrol ürünlerindeki fiyat artışı yüzde 25,8’e ulaştı.

Uyumlaştırılmış enflasyon oranı ise yüzde 5,2 oldu; enerji fiyatlarında yüzde 20,2’lik artış kaydedildi.

306 MİLYON KİLOVATSAAT GÜNEŞ ENERJİSİ KULLANILAMADI
Enerji sektöründeki en dikkat çekici sorunlardan biri, üretilme potansiyeli bulunan yenilenebilir enerjinin şebeke kısıtlamaları nedeniyle kullanılamaması.

2025 yılında yaklaşık 306 gigavatsaat, yani 306 milyon kilovatsaatlik güneş enerjisi üretim potansiyeli kısıntılar nedeniyle değerlendirilemedi.

Kıbrıs Enstitüsü’nün hesaplamasına göre bu miktar, yenilenebilir enerji kaynaklarının potansiyel üretiminin yaklaşık yüzde 22’sine karşılık geliyor.

Sorunun temelinde, elektrik şebekesinin özellikle güneşli saatlerde ortaya çıkan yüksek üretim kapasitesini karşılayamaması bulunuyor.

Böylece Kıbrıs, güneşten elde edebileceği enerjinin bir bölümünü kullanamazken elektrik üretiminde ithal yakıt tüketmeye devam ediyor.

50 MİLYON EUROLUK BATARYA YATIRIMI
Sorunun azaltılması amacıyla Haziran 2026’da yaklaşık 50 milyon euro değerinde enerji depolama sözleşmeleri imzalandı.

Toplam 120 megavat güç ve yaklaşık 400 megavatsaat depolama kapasitesine sahip batarya sistemlerinin 2027 yazından önce faaliyete geçirilmesi hedefleniyor.

Sistemler, gündüz saatlerinde üretilen fazla güneş enerjisinin depolanarak akşam saatlerinde kullanılmasını sağlayacak.

Politis’in hesaplamasına göre 400 megavatsaatlik kapasitenin yılda 300 tam şarj döngüsüyle ve yüzde 90 verimlilikle işletilmesi halinde yaklaşık 108 gigavatsaat elektrik kullanılabilir.

Ancak bu rakam gerçekleşmiş tasarruf değil, sistemin çalışma koşullarına dayanan örnek bir hesaplama.

GSI VE DOĞAL GAZ DA ÇÖZÜM ARAYIŞINDA
Analizde, enerji depolama yatırımlarının tek başına yeterli olmayacağı vurgulanıyor.

Elektrik şebekesinin güçlendirilmesi, doğal gazın ekonomik koşullarla enerji üretimine dahil edilmesi ve diğer ülkelerle elektrik bağlantısının kurulması da çözüm seçenekleri arasında gösteriliyor.

Kıbrıs ile Yunanistan arasında planlanan Great Sea Interconnector projesinin, adanın elektrik bakımından izolasyonunu azaltabileceği ve enerji ticaretine yeni olanaklar sağlayabileceği belirtiliyor.

Ancak projenin maliyeti, finansmanı ve deniz araştırmalarına yönelik Türkiye’nin itirazları önemli belirsizlikler olmaya devam ediyor.

Kıbrıs Cumhuriyeti’ndeki enerji tablosu, güneş enerjisi yatırımlarının yalnızca üretim kapasitesini artırmakla sınırlı kalamayacağını; depolama, şebeke modernizasyonu ve enerji yönetimiyle birlikte ele alınması gerektiğini ortaya koyuyor.