Bugün Kıbrıs

Ankara’da NATO masası büyüdü: F-35, Kıbrıs ve Doğu Akdeniz aynı hatta

Kıbrıs açısından zirvenin önemi, resmi NATO gündeminden çok kenar diplomasisinde yatıyor. AB liderlerinin Erdoğan’la temasında Kıbrıs sorununu gündeme getirmesi, Türkiye-AB ilişkilerinde Kıbrıs başlığının yeniden masaya döndüğünü gösteriyor. Bu nedenle Ankara Zirvesi, Kıbrıs, Doğu Akdeniz ve Türkiye-ABD ilişkileri açısından önümüzdeki dönemin diplomatik yönünü belirleyecek başlıklardan biri olarak öne çıkıyor.

Bugün Kıbrıs

Ankara’da yapılan NATO Zirvesi, savunma harcamaları ve Ukrayna gündeminin ötesine geçerek Türkiye-ABD ilişkileri, Kıbrıs sorunu ve Doğu Akdeniz dengesi açısından kritik bir diplomatik zemine dönüştü. ABD Başkanı Donald Trump’ın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’la görüşmesinde Türkiye’ye yönelik CAATSA yaptırımlarının kaldırılması ve F-35 savaş uçakları konusunda kapının yeniden aralanması mesajı, zirvenin en dikkat çekici başlıklarından biri oldu.

Trump, Ankara’da yaptığı açıklamada Türkiye’ye uygulanan yaptırımları kaldıracağını ve F-35 satışı konusunda karar vereceğini söyledi. Reuters, yaptırımların Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi alması nedeniyle 2020’de uygulandığını, Ankara’nın da bu süreçte F-35 programından çıkarıldığını hatırlattı. Ancak Trump’ın siyasi mesajına rağmen F-35 dosyasında Kongre ve yasal süreçlerin hâlâ belirleyici olacağı belirtiliyor.

F-35 DOSYASI ZİRVENİN ÖNÜNE GEÇTİ
Erdoğan-Trump görüşmesi, NATO gündemindeki en sıcak ikili temaslardan biri oldu. Reuters’a göre Trump, Erdoğan’la sıcak ilişkilerine dikkat çekerek Türkiye’yle ticaret, savunma ve bölgesel başlıkları ele alacağını söyledi. Ankara’nın uzun süredir beklediği CAATSA yaptırımlarının kaldırılması ve F-35 programına dönüş ihtimali, görüşmenin ana eksenini oluşturdu.

Türkiye, S-400 alımı nedeniyle F-35 programından çıkarılmasını “haksız” olarak değerlendirirken, Washington’da ise S-400 dosyası hâlâ F-35 satışının önündeki temel engel olarak görülüyor. Reuters, Trump’ın yaptırımların kaldırılacağını söylemesine rağmen, F-35 satışının Kongre ve mevcut yasal sınırlamalar nedeniyle otomatikleşmediğini aktardı.

İSRAİL’İN İTİRAZI DOĞU AKDENİZ DENGESİNİ GÜNDEME TAŞIDI
F-35 dosyası yalnızca Türkiye-ABD ilişkileriyle sınırlı kalmadı. İsrail’in Türkiye’ye F-35 satışına karşı çıktığı yönündeki açıklamalar, başlığı Orta Doğu ve Doğu Akdeniz’deki askeri denge tartışmasına taşıdı. Bu nedenle Ankara’daki zirve, Kıbrıs ve Doğu Akdeniz açısından da yakından izlenen bir sürece dönüştü.

Türkiye’nin F-35 programına dönüş ihtimali, İsrail-Yunanistan-Kıbrıs hattı açısından bölgesel hava üstünlüğü, enerji güvenliği ve askeri denge başlıklarıyla birlikte okunuyor. Ankara’nın Washington’la savunma dosyasında elde edeceği olası bir ilerleme, yalnızca ikili ilişkilerde değil, Doğu Akdeniz’deki güç denkleminde de yeni bir tartışma yaratacak.

KIBRIS SORUNU AB-TÜRKİYE GÖRÜŞMESİNDE MASADA
Zirvenin Kıbrıs açısından bir diğer kritik başlığı, Avrupa Konseyi Başkanı António Costa ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in Erdoğan’la yapacağı çalışma yemeği oldu. Avrupa Konseyi’nin resmi programına göre Costa, 7-8 Temmuz tarihlerinde Ankara’da NATO Zirvesi’ne katılıyor; 8 Temmuz’da ise Erdoğan ve von der Leyen ile çalışma yemeğinde bir araya geliyor.

Güney Kıbrıs haber kaynakları, bu görüşmede Kıbrıs sorununun da gündeme geleceğini yazdı. Lefkoşa açısından beklenti, AB-Türkiye ilişkilerindeki ilerlemenin Kıbrıs sorununda olumlu gelişmelerle bağlantılı olduğu mesajının Ankara’ya iletilmesi. Bu nedenle Kıbrıs sorunu resmi NATO gündeminde olmasa da zirvenin kenar diplomasisinde önemli bir başlık haline geldi.

TRUMP AVRUPA’YA SERT, ERDOĞAN’A SICAK MESAJ VERDİ
Reuters, Trump’ın Ankara’daki zirvede Avrupa müttefiklerine sert mesajlar verdiğini, özellikle İran savaşı ve savunma yükü konusunda bazı NATO ülkelerinden duyduğu rahatsızlığı dile getirdiğini aktardı. Trump’ın ABD’nin Avrupa’daki askeri varlığını yeniden değerlendirebileceği mesajı, Avrupalı liderler açısından zirvenin en hassas başlıklarından biri oldu.

Buna karşılık Trump’ın Erdoğan’a yönelik tonu dikkat çekti. Ankara-Washington hattındaki F-35 ve yaptırım mesajları, Türkiye’nin NATO içindeki konumunu güçlendiren bir diplomatik görüntü yarattı. Reuters, NATO üyelerinin zirvede birlik görüntüsü vermeye çalıştığını ve 50 milyar dolarlık silah anlaşmalarıyla savunma taahhütlerini güçlendirme mesajı verdiğini aktardı.

NATO’DA ANA ÇERÇEVE: RUSYA, UKRAYNA VE SAVUNMA HARCAMALARI
Zirvenin resmi ana gündemi ise NATO’nun kolektif savunma taahhüdü, Rusya tehdidi, Ukrayna’ya destek ve savunma harcamalarının artırılması oldu. Reuters’a göre liderlerin, NATO’nun kolektif savunmaya bağlılığını yeniden vurgulayan bir bildiriyi onaylaması bekleniyor. Avrupa ülkeleri ise ABD’nin Avrupa’daki güvenlik yükünü azaltma ihtimaline karşı savunma kapasitesini artırma baskısı altında.

NATO açısından Ankara Zirvesi’nin temel sınavı, Trump yönetimiyle Avrupa arasındaki savunma sorumluluğu paylaşımını yönetmek. Ancak Türkiye açısından zirvenin asıl kazanımı, F-35 ve CAATSA dosyasında yeni bir kapının açılması; Kıbrıs açısından ise AB liderlerinin Erdoğan’la temasında Kıbrıs sorununu masaya taşıması oldu.