Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile İzlandalı mevkidaşı Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir arasında geçtiğimiz günlerde gerçekleşen telefon diplomasisi, Ankara’nın dünyanın en kuzeyindeki başkenti Reykjavik’te yerleşik bir temsilcilik açmasıyla sonuçlanmak üzere.

T24’ün haberine göre İzlanda basınına konuşan Bakan Gunnarsdóttir, İzlanda’nın yakın gelecekte Ankara’da bir büyükelçilik açma niyetinin olmadığını “Şu an için dikkatimizi Türkiye’ye yöneltmediğimiz açık” sözleriyle ifade etti. Bakan, iki ülke arasındaki ilişkilerin halihazırda “iyi durumda ve düzenli” olduğunu belirterek, Türkiye’nin ittifak içindeki ağırlığına dikkat çekti: “Her iki ülke de NATO üyesi ve Türkiye, ittifak içindeki en büyük ikinci askeri güce sahip, son derece güçlü bir ulus”

Bakan Gunnarsdóttir, Türkiye’nin bu konudaki talebinin geçtiğimiz cuma günü yapılan Bakanlar Kurulu toplantısında görüşüldüğünü ve Parlamento Dış İlişkiler Komitesi’ne de konuyla ilgili bilgi verildiğini belirtti. Konuyla ilgili sorulara yanıt veren Bakan, Türkiye’nin talebinin onaylanmasının önünde herhangi bir engel bulunmadığını açıkladı.

Diplomasinin temellerinden olan mütekabiliyet (karşılıklılık) ilkesine atıfla İzlanda basınına (mbl.is) konuşan Bakan Gunnarsdóttir, İzlanda’nın yakın gelecekte Ankara’da bir büyükelçilik açma niyetinin olmadığını net bir dille ifade etti:

“Şu an için dikkatimizi oraya (Türkiye’ye) yöneltmediğimiz açık. Onların burada bir büyükelçilik açması, otomatik olarak bizim de Türkiye’de bir temsilcilik açacağımız anlamına gelmiyor.”

İzlanda’nın bu tutumu, Türkiye’nin hamlesinin sadece bir nezaket adımı değil, karşılık beklemeden atılan stratejik bir Kuzey Vizyonu hamlesi olduğunun da bir kanıtı durumunda. Son dönemde bölgede yaşanan ABD-Grönland gerilimi ve diplomasi trafiği sonrası güçlü bir NATO ülkesinin bölgede resmi olarak bulunma temsil edilme talebi konuyu daha da dikkat çekici ve önemli kılıyor.

NATO VURGUSU: “TÜRKİYE EN BÜYÜK İKİNCİ ASKERİ GÜÇ”
İzlanda Dışişleri Bakanı, iki ülke arasındaki ilişkilerin halihazırda “iyi durumda ve düzenli” olduğunu belirterek, Türkiye’nin ittifak içindeki ağırlığına dikkat çekti:

“Her iki ülke de NATO üyesi ve Türkiye, ittifak içindeki en büyük ikinci askeri güce sahip, son derece güçlü bir ulus. İlişkilerimizi enerji, balıkçılık, turizm ve kültür gibi alanlarda genişletmek için önümüzde ciddi fırsatlar var.”

Bu açıklama, Ankara’nın sadece diplomatik bir bina açmakla kalmayıp; balıkçılıktan yenilenebilir enerjiye kadar geniş bir yelpazede Kuzey Atlantik kapısını da aralayabilecek olduğunu gösteriyor.

HEDEF 2026 SONUNDA HİZMETE BAŞLAMAK
Yıllardır Türkiye’nin İzlanda’daki temsiliyeti, Reykjavik’te bulunan Fahri Konsolos ve Oslo Büyükelçiliği üzerinden belirli aralıklarla adaya giden “gezici büyükelçilik” heyetleri aracılığıyla yürütülüyordu. Bu durum İzlanda’da yaşayan kısıtlı Türk nüfusu için yeterli olsa da, artan ticari hacim ve iş dünyası için bürokratik süreçlerin uzamasına sebep oluyordu.

Resmi verilere göre, iki ülke arasındaki ticaret hacmi 2024 yılı itibarıyla 100 milyon dolar eşiğine ulaşmış durumda. 2022’de 85 milyon dolar olan hacmin, ihracattaki artışla birlikte istikrarlı bir yükseliş sergilemesi dikkat çekiyor. Türkiye’nin İzlanda’ya ihracatı 63 milyon dolara yükselirken, ticaret dengesi de +26 milyon dolar ile Türkiye lehine gelişimini sürdürüyor. Türkiye’nin İzlanda’ya ihraç ettiği ürünlerin başında tuz, kükürt, toprak ve taşlar gelirken; İzlanda’dan temel ithalat kalemini balıkçılık ürünleri ve hammadde oluşturuyor.

İZLANDA’DAKİ TÜRK VARLIĞI
Bugün İzlanda’da yaşayan yaklaşık 150 Türk vatandaşı mevcut. Bu sayının ülkede bulunan öğrenciler ve diğer ülkelerden gelenlerle 300 civarında olduğu İzlanda’da yaşayan Türk vatandaşları tarafından da dillendirilen bir durum. Ankara’nın hedefi, 2026 yılı bitmeden Reykjavik Büyükelçiliği’ni faaliyete geçirerek Türk bayrağını yerleşik olarak dalgalandırmak.

İzlanda’da yaşayan Türk vatandaşlarından Büyükelçilik açılması özelinde edindiğim izlenim ve aldığım yanıtlar da oldukça olumlu ve destekleyici nitelikte. İzlanda’nın yakın zamanda Türkiye’nin seyahat radarına da girmiş olması, iki ülke arasında artacak olan hacmin ve kurulacak ilişkilerin önemini kanıtlar durumda.

DİREKT UÇUŞ İPTALLERİ VE DİPLOMATİK HAMLE
Geçtiğimiz aylarda başlayan ve Türkiye-İzlanda arasındaki en önemli yakınlaşma olarak nitelendirilen İstanbul-Reykjavik karşılıklı uçuşlarının, geçen hafta İzlanda havayolu şirketi Icelandair tarafından iptal edilmiş olması da iki ülke arasındaki sıcaklığını koruyan ve sebebi merak uyandıran konulardan birisi.

Uçuşların başladığı günden itibaren oldukça yoğun bir talep görmesine rağmen ansızın iptal edilmesine İzlanda’da henüz bir anlam verilememişken yaşanan bu “Büyükelçilik hamlesi”, iki ülke arasındaki yakın ilişkinin engellere rağmen artarak süreceğinin güçlü bir göstergesi olarak yorumlanıyor.