Bugün Kıbrıs

Kurumsal çöküş ve cezasızlığın fotoğrafı I Yolsuzluk Algısı 2025 Raporu: Kuzey Kıbrıs yolsuzlukta daha da dibe indi!

Ekonomist Ömer Gökçekuş ile siyaset bilimci Sertaç Sonan’ın hazırladığı “Kuzey Kıbrıs’ta Yolsuzluk Algısı 2025 Raporu”, Kuzey Kıbrıs’ın yolsuzluk algı skorunun 24’e düştüğünü ortaya koydu. Friedrich-Ebert-Stiftung Kıbrıs Ofisi desteğiyle yayımlanan rapora göre ülke, 182 ülke ve bölge içinde 150’nci sıraya geriledi.

Bugün Kıbrıs

Friedrich-Ebert-Stiftung (FES) desteğiyle hazırlanan rapor, Kuzey Kıbrıs’ın 2025 yılı yolsuzluk algı skorunun 100 üzerinden 24’e düştüğünü ortaya koydu. Bu skor, Uluslararası Şeffaflık Örgütü’nün (Transparency International – TI) kullandığı Yolsuzluk Algı Endeksi (Corruption Perceptions Index – CPI) metodolojisine göre hesaplandı. Kuzey Kıbrıs, bu sonuçla 182 ülke ve bölge arasında 150’nci sıraya geriledi.

Lefkoşa’da bugün kamuoyu ile paylaşılan rapora göre küresel ortalama 42 seviyesindeyken Kuzey Kıbrıs 24 puanda kaldı. Güney Kıbrıs 55, Yunanistan 50 ve Türkiye 31 puan alırken, aradaki farkın açıldığı görülüyor. Bu tablo, ülkenin yalnızca Avrupa Birliği (AB) ortalamasının değil, küresel standardın da çok gerisinde kaldığını ortaya koyuyor.

KURUMSAL ZAFİYET DERİNLEŞİYOR
Endeksi oluşturan bileşenler de tabloyu netleştiriyor. Uluslararası Yönetici Geliştirme Enstitüsü (International Institute for Management Development – IMD) skoru 28 olurken, Dünya Ekonomik Forumu (World Economic Forum – WEF) skoru 36’ya, Economist Intelligence Unit (EIU) skoru 17’ye ve Bertelsmann Stiftung Sürdürülebilir Yönetişim Göstergeleri (Sustainable Governance Indicators – SGI) skoru 14’e geriledi. Özellikle uzman değerlendirmelerine dayanan veriler, denetim ve hesap verebilirlik mekanizmalarının zayıf olduğunu gösteriyor.

HER 3 İŞ İNSANINDAN 1’İ RÜŞVET VERDİ
Araştırmaya göre iş insanlarının yüzde 33’ü son bir yıl içinde bir kamu hizmetine erişebilmek için rüşvet, hediye veya kişisel ilişki kullanmak zorunda kaldığını belirtti. En yaygın gerekçeler işleri hızlandırmak ve tamamlayabilmek olarak öne çıktı.

YOLSUZLUĞUN MERKEZİ: ARAZİ VE İHALE
Katılımcılara göre yolsuzluğun en yoğun olduğu alanlar kamuya ait arazi ve binaların tahsisi (yüzde 64), kamu ihaleleri ve izin-lisans işlemleri (yüzde 60). Vergi, ithalat-ihracat ve çalışma izinleri de yüksek riskli alanlar arasında. Bu bulgular, kamu kaynaklarının dağıtım süreçlerinin yolsuzluğun ana ekseni olduğunu gösteriyor.

SİYASET VE ÜST DÜZEY BÜROKRASİ
İş insanlarının önemli bir bölümü kamu kaynaklarının siyasetçiler ve üst düzey memurlar tarafından istismar edildiğini düşünüyor. Bu durum, yolsuzluğun sistemin tepe noktalarında yoğunlaştığı algısını güçlendiriyor.

DEVLETE GÜVEN DİPTE
Yolsuzlukla mücadele etmesi beklenen kurumlara duyulan güven son derece düşük. Katılımcıların yüzde 52’si hükümete hiç güvenmediğini belirtirken, Meclis’e güvenmeyenlerin oranı yüzde 47. En fazla güven duyulan alanın sosyal medya olması, kurumsal güven krizini gözler önüne seriyor.

KARA PARA VE CEZASIZLIK
Katılımcıların yüzde 55’i ülkede kara para aklamanın yaygın olduğunu düşünüyor. Aynı oran hükümeti bu konuda başarısız buluyor. Yüzde 39’a göre ise yolsuzluğa karışan yetkililer hiçbir zaman cezalandırılmıyor.

TOLERANS ARTIYOR
Rapor, yolsuzluğun sadece arttığını değil, buna yönelik toplumsal toleransın da yükseldiğini ortaya koyuyor. “İyi hizmet verdiği sürece yolsuzluk kabul edilebilir” diyenlerin oranında son yıllarda dikkat çekici bir artış var.

LİYAKAT TARTIŞMALI
Toplum üçe bölünmüş durumda: Başarının liyakat ve çabaya bağlı olduğunu düşünenler, katılmayanlar ve kararsızlar neredeyse eşit. Bu tablo, sistemin adil işlediğine dair inancın zayıfladığını gösteriyor.

SONUÇ: YAPISAL KRİZ
Raporun ortaya koyduğu genel tablo net: Kuzey Kıbrıs’ta yolsuzluk artık tekil olaylar değil, kamu yönetiminin işleyişine yerleşmiş yapısal bir sorun olarak algılanıyor. Bu durum, hem ekonomik gelişimi hem de devletin meşruiyetini doğrudan tehdit ediyor.

Raporun tamamına CPI-2025_RAPOR_FES ulaşabilirsiniz…