100 bin üniversite öğrencisinin kaçı gerçekten Kıbrıs’ta? Yükseköğretimde veri ve kalite alarmı
CTP İskele milletvekili adayı Doç. Dr. Hamit Caner, Kıbrıs’ın kuzeyindeki yükseköğretim sisteminde öğrenci sayısının gerilediğine, kontenjanlar artarken doluluk oranlarının düştüğüne ve kayıtlı öğrencilerin ne kadarının fiilen ülkede bulunduğunun bilinmediğine dikkat çekti. Caner, YÖDAK’ın ortak öğrenci veri sistemi kurmasını, kayıt dışı öğrenci istihdamını denetlemesini ve en az beş yıllık yükseköğretim stratejisi hazırlanmasını önerdi.
Kıbrıs’ın kuzeyindeki yükseköğretim sisteminin geleceği, öğrenci sayıları, kalite, kayıt dışı istihdam ve denetim başlıkları üzerinden yeniden tartışmaya açıldı.
Cumhuriyetçi Türk Partisi’nin 6 Aralık erken genel seçimlerinde İskele milletvekili adayı olan Doç. Dr. Hamit Caner, Bugün Kıbrıs‘a yaptığı açıklamada, “Üniversitelerimiz Var, Peki Yükseköğretimimiz Var mı?” başlıklı değerlendirmesinde, üniversite sayısı ve kayıtlı öğrenci sayısının tek başına yükseköğretimin başarısını göstermediğini belirterek, “Biz gerçekten bir yükseköğretim ülkesi mi oluyoruz, yoksa üniversiteleri olan bir ülke mi?” sorusunu gündeme taşıdı.
ÖĞRENCİ SAYISI 112 BİNDEN 106 BİNE GERİLEDİ
Caner’in aktardığı Devlet Planlama Örgütü verilerine göre, 2022-2023 akademik yılında 112 bin 205 olan yükseköğretim öğrenci sayısı, 2024-2025 akademik yılında 106 bin 37’ye geriledi.
YÖDAK’ın 2026 YKS verilerine göre ise kontenjanlar yüzde 5,85 artmasına rağmen doluluk oranı yüzde 68,09’dan yüzde 64,15’e düştü.
Caner, YKS sonuçlarının yükseköğretim sisteminin tamamını yansıtmadığını ancak kapasite planlamasının yeniden ele alınması gerektiğini gösterdiğini belirtti.
“100 BİN ÖĞRENCİNİN KAÇI GERÇEKTEN ÜLKEDE?”
Caner’in dikkat çektiği en temel sorunlardan biri, kayıtlı öğrenci sayısıyla fiilen eğitim gören öğrenci sayısı arasındaki farkın bilinmemesi.
Yaklaşık 100 bin kayıtlı üniversite öğrencisinden söz edildiğini belirten Caner, bunların kaçının gerçekten ülkede bulunduğu ve kaçının fiilen eğitim gördüğüne ilişkin ayrıntılı ve doğrulanabilir veri olmadığını söyledi.
Birden fazla üniversitede kaydı bulunanlar, kayıt yaptırdığı halde ülkeye hiç gelmeyenler veya eğitimi fiilen bırakmasına rağmen kaydı devam eden öğrencilerin toplam sayı içindeki oranının bilinmediğine işaret etti.
Caner, YÖDAK’ın üniversiteler arasında ortak bir öğrenci veri sistemi oluşturması, mükerrer kayıtları belirlemesi ve aktif öğrenci sayılarını düzenli biçimde kamuoyuyla paylaşması gerektiğini kaydetti.
“Kayıtlı öğrenci sayısıyla fiilen eğitim gören öğrenci sayısı arasındaki farkı ortaya koymadan yükseköğretimin ekonomiye katkısını, barınma ihtiyacını ve gelecekteki yatırım gereksinimlerini sağlıklı biçimde hesaplayamayız” değerlendirmesinde bulundu.
ÖĞRENCİ Mİ, UCUZ İŞ GÜCÜ MÜ?
Caner, yabancı öğrencilerin çalışma koşullarını da yükseköğretimin çözülmesi gereken temel sorunları arasında gösterdi.
İnşaatlarda, restoranlarda, otellerde ve hizmet sektörünün farklı alanlarında çalışan yabancı öğrencilerin ne kadarının kayıtlı çalıştığının, sosyal güvenceye sahip olup olmadığının ve hangi koşullarda çalıştırıldığının bilinmediğini belirtti.
Kayıt dışı istihdama sürüklenen öğrencilerin gerçek sayısının bilinmediğine dikkat çeken Caner, sorunun öğrencilerden çok onları güvencesiz çalışmaya iten ekonomik koşullar, kayıt dışı istihdamdan yararlanan işverenler ve yetersiz denetim mekanizmaları olduğunu vurguladı.
Caner, “Öğrenci statüsü, ucuz ve güvencesiz iş gücü sağlamanın bir aracına dönüşmemelidir” dedi.
“ÜNİVERSİTE AÇMAK BAŞKA, ÜNİVERSİTE OLMAK BAŞKA”
Yükseköğretimin yalnızca ekonomik katkı üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Caner, akademik kalite konusunda da uyarıda bulundu.
Bir üniversite binasının birkaç yılda inşa edilebileceğini ancak bilimsel gelenek ve akademik kültürün onlarca yılda oluştuğunu ifade eden Caner, öğrenci kazanmak uğruna akademik kadrodan, araştırma bütçesinden veya eğitim standartlarından ödün verilmesinin üniversitelerin kendi geleceğini tüketmesi anlamına geldiğini söyledi.
Caner, yaklaşımını şu ifadeyle özetledi:
“Üniversite, ekonomiye katkı sağlayan bir bilim kurumu olmalıdır; bilimsel faaliyet de yürüten bir ticari işletme değil.”
YAPAY ZEKA ÇAĞINDA EĞİTİMİN DEĞİŞMESİ GEREKİYOR
Caner, yapay zekanın yükseköğretim üzerindeki etkisine de dikkat çekerek, öğrencilerin saniyeler içinde ulaşabildiği bilgilerin geleneksel ders notlarıyla aktarılmaya devam edilmesinin yeterli olmadığını belirtti.
Bugünün öğrencisinin yalnızca bilgiye ulaşmayı değil, bilginin doğruluğunu sorgulamayı, yorumlamayı ve yeni bilgi üretmeyi öğrenmesi gerektiğini söyledi.
Bu nedenle derslerin, sınavların ve öğretim yöntemlerinin yeniden düşünülmesi gerektiğini kaydetti.
YÖDAK’A DAHA GÜÇLÜ DENETİM ÇAĞRISI
Caner’e göre yükseköğretim için ülke çapında yeni bir politika oluşturulması gerekiyor.
Yeni üniversite ve bölüm izinlerinin gerçek ihtiyaçlara, akademik kadroya ve altyapıya göre verilmesi gerektiğini belirten Caner, YÖDAK’ın bağımsızlığının ve denetim kapasitesinin güçlendirilmesini, denetim sonuçlarının kamuoyuyla paylaşılmasını ve gerektiğinde yaptırım uygulanmasını önerdi.
Üniversitelerin başarısının yalnızca öğrenci sayısıyla değil; mezuniyet oranları, mezunların istihdamı, bilimsel üretim, öğretim elemanı başına düşen öğrenci sayısı, uluslararası tanınırlık ve topluma katkıyla ölçülmesi gerektiğini söyledi.
EN AZ BEŞ YILLIK YÜKSEKÖĞRETİM STRATEJİSİ
Caner, üniversiteler, sendikalar, öğrenciler, meslek örgütleri ve kamu kurumlarının aynı masa etrafında buluşarak en az beş yıllık bir yükseköğretim stratejisi hazırlaması gerektiğini belirtti.
Kıbrıs Türk toplumunun yükseköğretim alanında önemli bir değer yarattığını ancak bu değerin yalnızca öğrenci sayısına ve ekonomik gelire indirgenmemesi gerektiğini vurguladı.
Caner değerlendirmesini, “Üniversitelerimizin sayısıyla değil, ürettikleri bilgiyle; öğrenci sayılarımızla değil, yetiştirdiğimiz insanlarla övünebildiğimizde gerçekten bir yükseköğretim ülkesi olacağız” sözleriyle tamamladı.





















