19 maddelik paketin perde arkası: Asıl anlaşmazlık müzakere masasında
Hristodulidis’in kamuoyuna yansıyan 19 maddelik öneri paketi, geçiş kapılarından Maraş’a, askeri diyalogdan müzakerelerin yeniden başlamasına kadar geniş bir gündem içeriyor. Ancak 9 Kasım'da üzerinde uzlaşılan adımlarla henüz kabul edilmeyen öneriler arasındaki fark, Kıbrıs sorununda asıl düğümün müzakerelere nasıl dönüleceği olduğunu ortaya koyuyor.
Kıbrıslı Rum lider Nikos Hristodulidis’in 19 maddelik öneri paketinin kamuoyuna açıklanması, Kıbrıs sorununda yeni bir tartışmayı beraberinde getirdi. Paketteki geçiş kapıları, Maraş ve Mağusa Limanı önerileri dikkat çekerken, en kritik düzenlemenin müzakerelerin yeniden başlaması için öngörülen yöntem olduğu anlaşılıyor.
Fileleftheros gazetesinin dün yayımladığı pakette, liderlerin iki gün boyunca güven artırıcı önlemleri görüşmesi, ardından Avrupa Birliği ile üç garantör ülkenin katılacağı genişletilmiş bir toplantıya geçilmesi ve müzakerelerin yeniden başladığının ilan edilmesi öneriliyor.
Ancak Birleşmiş Milletler’in 9 Kasım tarihli açıklaması, tarafların henüz bu yol haritasında anlaşmadığını gösteriyor.
ANLAŞILANLAR İLE ÖNERİLENLER AYNI DEĞİL
BM’nin resmi açıklamasına göre Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile Hristodulidis, Akıncılar–Limya ve Kambos–Gemikonağı geçiş noktalarının eş zamanlı açılması konusunda uzlaştı.
Imagine eğitim programının yeniden başlatılması, kültürel miras çalışmalarının ilerletilmesi, çevre projeleri ve acil durumlara hızlı müdahale mekanizması oluşturulması da ortak karara bağlandı.
Buna karşılık Maraş’ın iadesi, Mağusa Limanı’nın Avrupa Komisyonu himayesinde işletilmesi, askeri diyalog ve müzakerelerin yeniden başlayacağı genişletilmiş toplantının yöntemi konusunda açıklanmış bir mutabakat bulunmuyor.
Yeni geçiş noktalarının açılış tarihi de henüz belirlenmiş değil.
HOLGUİN’İN YAKLAŞIMI FARKLI
BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin, 8 Kasım’da Cyprus Mail’e verdiği röportajda, görüşmelerin ön koşullar olmadan başlaması gerektiğini savundu.
Holguin ayrıca Hristodulidis’in 19 önerisinin tamamının güven artırıcı önlem olarak değerlendirilemeyeceğine dikkat çekti.
Hristodulidis ise önerilerin BM ile Kıbrıslı Türk tarafınca 18 Eylül’den beri bilindiğini söyledi. Kıbrıslı Rum yönetiminin açıklamasına göre paketin yazılı hali 9 Kasım’daki toplantıda sunuldu.
Bu açıklamalar, taraflar arasında yalnızca önerilerin içeriğinin değil, hangi konuların müzakerelerden önce, hangilerinin müzakere masasında ele alınacağının da tartışmalı olduğunu gösteriyor.
MARAŞ VE LİMAN: 20 YILLIK FORMÜL YENİDEN MASADA
Paketin dördüncü maddesi, 2006 yılında Finlandiya’nın AB dönem başkanlığı sırasında gündeme gelen düzenlemeyi yeniden içeriyor.
Buna göre Maraş’ın iadesi karşılığında Mağusa Limanı’nın Avrupa Komisyonu himayesinde işletilmesi öngörülüyor.
Ancak teklifin Kıbrıslı Türk üreticilere doğrudan ticaret bakımından hangi hakları sağlayacağı, limanın yönetiminin nasıl düzenleneceği ve uygulamanın hukuki çerçevesi henüz netleşmiş değil.
Dolayısıyla önerinin ekonomik karşılığı kadar siyasi ve hukuki koşulları da önem taşıyor.
GÖZLER GUTERRES İLE YAPILACAK GÖRÜŞMEDE
Erhürman ve Hristodulidis’in BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ile önümüzdeki haftalarda üçlü görüşme gerçekleştirmesi bekleniyor.
Bu görüşmede yalnızca yeni geçiş noktaları değil, müzakere yöntemi ve Kıbrıs sorununun esasına ilişkin başlıklar da gündemde olacak.
Hristodulidis 15 Kasım’da yaptığı açıklamada müzakere masasına oturmaktan korkulmaması gerektiğini savunurken, Erhürman da daha önce sonuç üretme ihtimali bulunan farklı bir süreç istediğini vurgulamıştı.
Gelinen aşamada temel soru, liderlerin yeniden görüşüp görüşmeyeceği değil, hangi çerçevede ve hangi ortak zeminde sonuç almayı hedefleyeceği.
19 maddelik paketin açıklanması bu soruya henüz yanıt vermedi; aksine Kıbrıs sorununda yeni dönemin en önemli anlaşmazlık alanını daha görünür hale getirdi.





















