Kıbrıs’ta “çözümsüzlük ekonomisi”: Geçişler artıyor, ticaret sınırlı kalıyor

Kıbrıs’ta geçiş noktalarından milyonlarca kişi geçerken, iki toplum arasındaki resmi ticaret aynı ölçüde büyümüyor. Son analizlere göre 2025’te yaklaşık 7,8 milyon geçiş kaydedildi ancak kuzeyden güneye Yeşil Hat üzerinden yapılan ticaret 14,43 milyon euroda kaldı.

BUGÜN KIBRISHABER MERKEZİ

AlphaNews’ta Marios Roussos imzasıyla yayımlanan analiz, Kıbrıs sorununun yalnızca siyasi ve toprakla ilgili değil, zaman içinde kendi ekonomik alışkanlıklarını da üreten bir bölünmüşlük yarattığına dikkat çekiyor.

Analizde, 9 Kasım’da Erhürman ile Hristodulidis arasında iki yeni geçiş noktasının eş zamanlı açılması konusunda varılan anlaşma çıkış noktası olarak alınıyor. Yeni geçişlerin iki toplumun günlük hayatını kolaylaştırdığı ancak bunun otomatik olarak ekonomik bütünleşme anlamına gelmediği vurgulanıyor.

7,8 MİLYON GEÇİŞ, 14,43 MİLYON EUROLUK TİCARET
Avrupa Komisyonu’nun Yeşil Hat Tüzüğü uygulama raporuna göre 2025’te geçiş noktalarında yaklaşık 7,8 milyon geçiş kaydedildi. Bu rakam benzersiz kişi sayısını değil, toplam geçişleri ifade ediyor.

Buna karşılık aynı yıl kuzeyden güneye Yeşil Hat üzerinden geçen malların toplam değeri yalnızca 14,43 milyon euro oldu. Bu rakam 2024’e göre yüzde 5,3 düşüş anlamına geliyor.

Güneyden kuzeye kayıtlı ticaret ise yaklaşık 1,49 milyon euro seviyesinde kaldı. 2026’nın ilk sekiz ayında Yeşil Hat ticaretinin toplam değeri de 9,8 milyon euro olarak hesaplandı.

İKİ AYRI EKONOMİK GERÇEKLİK
Analiz, adanın iki tarafındaki ekonomik koşullar arasındaki büyük farkı da ortaya koyuyor.

Ekim 2026’da yıllık enflasyon güneyde yüzde 4,4 olurken kuzeyde yüzde 34,99 seviyesine ulaştı.

Farklı para birimleri, vergi sistemleri ve fiyat düzeyleri insanların nerede alışveriş yapacağını, yakıt alacağını veya hizmet kullanacağını doğrudan etkiliyor.

AKARYAKIT İÇİN KUZEYE GEÇİŞ ARTTI
AlphaNews, bu ekonomik farkın en görünür örneklerinden biri olarak akaryakıt alışverişini gösteriyor.

Kıbrıs Cumhuriyeti Gümrük Dairesi, ekim ayında Kıbrıslı Rumların kuzeye yakıt almak amacıyla geçişlerinde artış tespit etti.

Aynı dönemde petrol ürünlerinin fiyatları yıllık yüzde 30,6 yükseldi. Hükümet, litre başına 8,33 sentlik tüketim vergisi indirimini kasım sonuna kadar uzattı; bunun kamu maliyesine maliyeti 15,4 milyon euro oldu.

TURİZMDE DE AYNI SORU
Benzer bir tablo turizmde de görülüyor.

2025 yılında Kıbrıs Cumhuriyeti’nin kontrolündeki bölgelerde turist sayısı 4,53 milyona, turizm geliri ise yaklaşık 3,7 milyar euroya ulaştı.

Ancak kuzeye geçen turistlerin ne kadar harcama yaptığı veya ne kadar konakladığı konusunda kapsamlı veri bulunmadığı için ekonomik etkinin tam olarak hesaplanamadığı belirtiliyor.

GEÇİŞ NOKTALARININ DEVLETE MALİYETİ
Bölünmüşlüğün kamu maliyesine doğrudan maliyeti de var.

Gümrük Dairesi’nin işlettiği yedi geçiş noktasının yalnızca 2025 yılı operasyonel maliyeti yaklaşık 1,59 milyon euro oldu.

AlphaNews, bunun bölünmenin devlete getirdiği toplam maliyetin yalnızca küçük bir bölümünü oluşturduğuna dikkat çekiyor.

AB’DEN KIBRISLI TÜRK TOPLUMUNA 34 MİLYON EURO
Avrupa Birliği ekonomik yakınlaşmayı teşvik etmeye devam ediyor.

Avrupa Komisyonu, Eylül 2026’da Kıbrıslı Türk toplumuna yönelik 34 milyon euroluk yeni yardım programını onayladı.

Program küçük ve orta ölçekli işletmelerin desteklenmesini, Yeşil Hat ticaretinin artırılmasını ve altyapı yatırımlarını kapsıyor. Hedeflerden biri ekonomik kalkınmanın yanında adanın yeniden birleşmesini kolaylaştırmak.

“EKONOMİK YAKINLAŞMA SİYASİ BİRLEŞME ANLAMINA GELMİYOR”
Analizin temel sorusu ise burada ortaya çıkıyor.

İki toplum arasındaki insan hareketliliği ve ekonomik ilişkiler artarken, bu durum siyasi çözümü gerçekten yakınlaştırıyor mu; yoksa mevcut bölünmenin daha kolay yönetilmesini mi sağlıyor?

AlphaNews, daha fazla geçiş noktasının doğrudan bölünmeye yol açtığını savunmuyor. Ancak geçişlerin kalıcı biçimde “bölünmüş bir adanın normal işleyişi” haline gelmesi ihtimalinin değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.

Analizin vardığı temel nokta şu: Kıbrıs’ta artık yalnızca “çözümün ekonomisini” değil, çözümün yokluğunun yıllar içinde yarattığı ekonomik düzeni de tartışmak gerekiyor.