Hristodulidis’in Erhürman’a sunduğu 19 maddelik paket ortaya çıktı: Maraş, Mağusa Limanı ve müzakere takvimi

Philenews, Nikos Hristodulidis’in Tufan Erhürman ve BM’ye ilettiği 19 önerinin tamamını yayımladı. Maraş’ın iadesi karşılığında Mağusa Limanı’nın Avrupa Komisyonu gözetiminde işletilmesi, geçiş noktaları, askeri diyalog ve iki günlük liderler görüşmesinin ardından genişletilmiş müzakere önerisi pakette yer aldı.

Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis’in Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ve Birleşmiş Milletlere sunduğu 19 maddelik teklif paketinin ayrıntıları ortaya çıktı. Philenews gazetesi yazarı Kostas Venizelos’un 15 Kasım tarihli haberinde yayımlanan liste, güven artırıcı önlemler ile Kıbrıs sorununun esasına ilişkin müzakere önerilerini aynı çerçevede bir araya getirdi. Paket, Maraş’ın iadesi ve Mağusa Limanı’nın Avrupa Komisyonu gözetiminde işletilmesinden geçiş noktalarına, mülkiyet ve toprak konularından güvenlik ve garantilere kadar geniş bir alanı kapsadı.

MARAŞ’A KARŞILIK MAĞUSA LİMANI FORMÜLÜ
Listenin dördüncü maddesinde, Maraş’ın iadesi karşılığında Mağusa Limanı’nın Avrupa Komisyonunun himayesinde işletilmesi önerildi. Philenews, bu başlığın 2006’daki Finlandiya dönem başkanlığı önerilerine dayandığını aktardı. Erhürman, daha önce söz konusu formülün dengeli olmadığını belirterek reddetmiş; asıl meselenin limanın açık olması değil, Kıbrıslı Türklerin Avrupa Birliği ile doğrudan ticaret yapabilmesi olduğunu söylemişti. Dolayısıyla önerinin listede yer alması, iki tarafın bu konuda uzlaştığı anlamına gelmedi.

GEÇİŞ NOKTALARI VE MAYINSIZLAŞTIRMA
İlk iki maddede Akıncılar (Lurucina) geçiş noktasıyla Erenköy üzerinden, başlangıçta Pirgo sakinlerine geçiş sağlanması ve Kambos–Ambeliku–Karavostasi güzergahına ilişkin düzenlemeler yer aldı. Ayrıca her iki tarafta 70’er bin metrekarelik tehlikeli alanın mayınlardan temizlenmesi önerildi. Philenews haberinde Athienou–Aglantzia ve Haspolat (Mia Milia) geçişlerine ilişkin daha önceki beklentilerin son görüşmelerde karşılanmadığı da belirtildi; bu değerlendirme gazetenin aktardığı Kıbrıslı Rum tarafının görüşü olarak yer aldı.

ASKERİ DİYALOG VE ARA BÖLGE
Öneriler arasında Birleşmiş Milletler Barış Gücü (UNFICYP) huzurunda Kıbrıs Cumhuriyeti Ulusal Muhafız Ordusu ile Türk askeri güçleri arasında diyalog kurulması, Pile’ye ilişkin iki anlaşma belgesinin uyumlaştırılması ve ara bölgedeki ihlallerin sona erdirilmesi de yer aldı. Kültürel Miras Teknik Komitesinin restore ettiği kiliselere erişimin kolaylaştırılması ve Kıbrıs’ın güneyindeki camilere daha fazla ziyaret gerçekleştirilmesi istendi. Yol tabelalarındaki Yunanca yer adlarının geri getirilmesi de listede yer aldı.

EĞİTİM, KÜLTÜR VE TOPLUMLAR ARASI TEMASLAR
IMAGINE eğitim programının yeniden başlaması, gençlik, kültürel miras ve sivil toplum danışma gruplarının ortak toplantılar yapması, doğal afetler için yeni bir iş birliği grubu oluşturulması önerildi. Pile’deki iki toplumlu festivale ortak katılım maddesi geçmişte gerçekleşmiş bir etkinliği içerdiği için yeni bir adım olarak sunulmadı. Dipkarpaz’daki okulun onarılması, eski Kooperatif Bankası binasının kültür merkezi olarak topluma verilmesi, Maronitlerin üç kilisesinin restorasyonu ve anaokulu için öğretmen atanması talepleri ile Ermeni Manastırı’nın restorasyonu da pakete girdi. Dostluk amaçlı futbol maçları yapılması önerildi.

TOPRAK, MÜLKİYET, GÜVENLİK VE GARANTİLER BİRLİKTE ELE ALINACAK
Paket, yalnızca günlük yaşamı kolaylaştıran önlemlerle sınırlı kalmadı. Toprak ve mülkiyet, yönetim ile güvenlik ve garantiler başlıklarının birbirleriyle bağlantılı biçimde müzakere edilmesi istendi. Önceki yakınlaşmaların, Kran Montana görüşmeleri de dahil olmak üzere, müzakerelerin yeniden başlamasına temel oluşturması önerildi. Bunlar Hristodulidis’in teklifleri olup üzerinde yeni bir anlaşmaya varıldığına ilişkin bir açıklama bulunmuyor.

ÖNCE İKİ GÜNLÜK GÖRÜŞME, SONRA GENİŞLETİLMİŞ TOPLANTI
Listenin 19’uncu maddesine göre liderler önce güven artırıcı önlemlere odaklanan iki günlük görüşme gerçekleştirecek; ardından Avrupa Birliği ile üç garantör ülkenin katılımıyla, BM Genel Sekreteri veya kişisel temsilcisinin huzurunda genişletilmiş toplantıda müzakerelerin yeniden başlaması ele alınacak. Philenews, görüşmelerin Cenevre’deki BM tesislerinde yapılması olasılığının da konuşulduğunu yazdı. Gazete, Hristodulidis’in 19 maddelik pakete ilişkin BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’i mektupla bilgilendirdiğini, Erhürman ve BM temsilcisi Maria Angela Holguin’e de tekliflerin son görüşmede yazılı verildiğini aktardı.

Erhürman ise ekim ayında 19 maddelik yazılı bir belge almadığını ve sözlü olarak dile getirilen önerilerin sayısının 19’a ulaşmadığını açıklamıştı. Bu nedenle tekliflerin iletilme biçimi ve tarafların değerlendirmeleri konusunda farklı açıklamalar bulunuyor. Paketin yayımlanması, müzakere sürecinin yeniden başlayacağı veya önerilerin kabul edildiği anlamına gelmiyor.