COP31 Liderler Zirvesi Antalya'da başladı: Guterres'ten fosil yakıt lobilerine sert çıkış

COP31 Liderler Zirvesi Antalya’da başladı: Guterres’ten fosil yakıt lobilerine sert çıkış

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, Antalya'da düzenlenen COP31 Liderler Zirvesi'nin açılışında dünya liderlerini iklim krizi karşısında acil harekete geçmeye çağırdı. Küresel emisyonların 2025'te rekor seviyeye ulaştığını ve 1,5 derecelik sıcaklık sınırının aşılmasının artık kaçınılmaz olduğunu açıklayan Guterres, fosil yakıt şirketlerini hedef aldı: “Fosil yakıtlar dinozorların yolundan gitmeli. Ancak dinozorların lobisi yoktu, fosil yakıtların var.”

Bugün Kıbrıs

Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Konferansı COP31 kapsamında düzenlenen Liderler Zirvesi, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde Antalya’da başladı. Antalya EXPO Merkezi’ndeki zirvenin açılışında konuşan BM Genel Sekreteri António Guterres, küresel iklim krizinin mevcut mücadele çabalarından daha hızlı ilerlediğini belirterek dünya liderlerine fosil yakıtlardan çıkış, iklim finansmanı ve gelişmekte olan ülkelerin desteklenmesi konusunda somut adımlar atma çağrısında bulundu. Guterres, iklim krizinin yalnızca çevresel bir sorun olmadığını, insanlığın geleceğini, küresel ekonomiyi ve uluslararası güvenliği doğrudan tehdit ettiğini söyledi.

“İKLİM KRİZİYLE MÜCADELEDE GERİDE KALDIK”
Konuşmasına Erdoğan’a ev sahipliği ve organizasyon için teşekkür ederek başlayan Guterres, dünya liderlerinin öncelikle iklim krizinin boyutlarıyla yüzleşmesi gerektiğini belirtti. Küresel emisyonların 2025 yılında tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştığını ve son dört yılın kayıtlara geçen en sıcak yıllar olduğunu açıklayan Guterres, durumu şu sözlerle değerlendirdi:

“İklim konusunda ilk görevimiz gerçeği söylemektir. Acı gerçek şu ki iklim kriziyle mücadelede geride kaldık. Fosil yakıt çıkarları gezegenimizi öldürürken büyük kazançlar elde etmeye devam etti.”

İklim felaketlerinin dünya genelinde insanların yaşamlarını, geçim kaynaklarını ve ekonomileri ağır biçimde etkilediğini belirten Guterres, mevcut gidişatı “karşılıklı ve kesin yıkıma giden yol” olarak nitelendirdi. Paris Anlaşması’nın kabul edilmesinden 11 yıl sonra küresel sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlama hedefinin geçici olarak aşılmasının artık kaçınılmaz hale geldiğini söyleyen Guterres, bunun mücadeleden vazgeçmek anlamına gelmediğini belirterek şöyle devam etti:

“Bilim bize teslim olmamızı söylemez. Daha güçlü mücadele etmemiz gerektiğini söyler. Bu sınırın ne kadar aşılacağını, aşımın ne kadar süreceğini ve ne kadar yıkıcı olacağını belirleme gücüne sahibiz. İklim mücadelesi yalnızca bir sayı ya da termometre meselesi değildir. Yaşamlarımız ve çocuklarımızın geleceği için mücadele ediyoruz.”

“DİNOZORLARIN LOBİSİ YOKTU, FOSİL YAKITLARIN VAR”
Fosil yakıtlara bağımlılığın ekonomik ve siyasi güvenlik açısından da ciddi sonuçlar doğurduğunu belirten Guterres, dünya nüfusunun dörtte üçünün fosil yakıt ithal eden ülkelerde yaşadığını söyledi. Bu ülkelerin kendi kontrolleri dışında gelişen fiyat artışlarına ve uluslararası çatışmaların sonuçlarına açık hale geldiğine işaret eden Guterres, yenilenebilir enerjiye geçişin bilimsel verilere uygun, adil ve planlı biçimde hızlandırılmasını istedi.

Fosil yakıt sektörünün enerji dönüşümünü engelleme çabalarını sert sözlerle eleştiren Guterres, “Fosil yakıtlar dinozorların yolundan gitmeli. Ancak bu kendiliğinden olmayacak. Dinozorların lobisi yoktu, fosil yakıtların var. Stratejileri basit: Bilimi çarpıtmak, politikaları geciktirmek, eylemi geciktirmek ve hesap verebilirliği ertelemek. Fosil yakıt bağımlılığına son verme zamanı geldi” dedi.

Temiz enerji teknolojilerindeki ilerlemenin dönüşümün mümkün olduğunu gösterdiğini belirten Guterres, on yıl önce güneş enerjisinin küresel elektrik üretimindeki payının yalnızca yüzde 1 olduğunu hatırlattı. Geçen yıl güneş enerjisinin tek başına küresel elektrik talebindeki artışın yaklaşık dörtte üçünü karşıladığını açıklayan Guterres, on yıl önce satılan her 100 otomobilden yalnızca birinin elektrikli olduğunu, bu yıl ise yeni otomobil satışlarında elektrikli araçların payının yaklaşık üçte bire ulaşmasının beklendiğini söyledi.

“MEVCUT PLANLAR DÜNYAYI 2,5 DERECENİN ÜZERİNE TAŞIYACAK”
Küresel emisyonların her yıl yaklaşık yüzde 6 azaltılması gerektiğini belirten Guterres, ülkelerin mevcut iklim planlarının gerekli azaltımın en iyi ihtimalle yalnızca üçte birini sağlayabileceğini açıkladı. Bu planların eksiksiz uygulanması halinde bile yüzyılın sonunda küresel sıcaklık artışının 2,5 dereceyi aşabileceğini belirten Guterres, dünyanın tehlikeli ve geri döndürülemez iklim eşiklerine doğru ilerlediği uyarısında bulundu.

BM Genel Sekreteri, 2035 yılına kadar küresel yenilenebilir enerji kapasitesinin 2025 seviyesinin en az üç katına çıkarılması, emisyonları azaltıcı önlemler uygulanmayan kömür kaynaklı elektrik üretiminin ise en az yüzde 75 düşürülmesi gerektiğini söyledi. 2040 yılına kadar bu tür kömür kullanımının neredeyse tamamen sona erdirilmesini, petrol ve doğal gaz tüketiminin yaklaşık üçte bir azaltılmasını isteyen Guterres, yeni kömür, petrol ve doğal gaz altyapısına yatırım yapılmaması çağrısında bulundu. Hükümetlerin enerji politikalarını, yatırımlarını ve altyapı planlarını bu dönüşüme uygun hale getirmesi gerektiğini belirten Guterres, çalışanların ve etkilenecek toplulukların da korunmasını istedi.

“ÜLKELERDEN DÖNÜŞÜM İSTERKEN KAYNAKLARI ESİRGEYEMEYİZ”
İklim adaletini önümüzdeki on yılın belirleyici meselesi olarak tanımlayan Guterres, gelişmekte olan ülkelerin temiz enerji yatırımlarına erişimde büyük eşitsizliklerle karşı karşıya kaldığını belirtti. Çin dışındaki yükselen ve gelişmekte olan ekonomilerin dünya nüfusunun yaklaşık üçte ikisini barındırmasına rağmen küresel temiz enerji yatırımlarının beşte birinden daha azını alabildiğini açıklayan Guterres, bu ülkelerin borçlanma maliyetlerinin çoğunlukla iki ila üç kat daha yüksek olduğunu söyledi.

Yeterli ve uygun maliyetli finansman sağlanmaması halinde fosil yakıtlara bağımlılığın onlarca yıl devam edebileceği uyarısında bulunan Guterres, “Ülkelerden ekonomilerini dönüştürmelerini isterken bunu yapabilecekleri araçları onlardan esirgeyemeyiz” diyerek gelişmiş ülkelerin sorumluluğuna işaret etti.

Guterres, ortak sorumluluk, ortak güvenlik ve ortak fayda ilkelerine dayanan yeni bir İklim Adaleti Mutabakatı oluşturulmasını önerdi. Gelişmiş ülkelerin emisyonlarını daha hızlı azaltması, taahhüt ettikleri finansman ve teknolojiyi sağlaması, yükselen ekonomilerin yenilenebilir enerjiye geçişi hızlandırması ve gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğine uyum için kapsamlı destek alması gerektiğini belirtti.

“KİRLETENLER BEDELİNİ ÖDEMELİ”
İklim finansmanına ilişkin somut hedefleri de gündeme getiren Guterres, gelişmiş ülkelerin 2035 yılına kadar yılda en az 300 milyar dolar finansman sağlanmasına öncülük etmesi gerektiğini söyledi. Aynı tarihe kadar iklim değişikliğine uyum finansmanının en az üç katına çıkarılması için açık takvimler hazırlanmasını isteyen Guterres, gelişmekte olan ülkeler için belirlenen 1,3 trilyon dolarlık finansman hedefinin gerçek kaynak akışına dönüşmesi gerektiğini belirtti.

Fosil yakıt şirketlerinin kazançları ile iklim felaketlerinden etkilenen ülkelere ayrılan kaynaklar arasındaki uçuruma dikkat çeken Guterres, “Yalnızca son çeyrekte en büyük dokuz petrol şirketi 95 milyar dolar kar elde etti. Buna karşılık Kayıp ve Zarar Fonu’na yaklaşık 600 milyon dolar aktarıldı. Bu, söz konusu şirketlerin yaklaşık 14 saatte kazandığı miktardır” sözleriyle gelir eşitsizliğinin boyutunu ortaya koydu.

Hükümetlere petrol şirketlerinin olağanüstü karlarını vergilendirme çağrısında bulunan Guterres, elde edilecek kaynakların iklim felaketlerinden zarar gören kırılgan ülkelerin toparlanması için kullanılması gerektiğini belirterek “Kirletenler bedelini ödemeli” dedi.

“HER İNSAN ERKEN UYARI SİSTEMİYLE KORUNMALI
İklim değişikliğinin etkilerine uyum sağlamanın bir hayatta kalma meselesi olduğunu belirten Guterres, bütün insanların erken uyarı sistemlerinin kapsamına alınması gerektiğini söyledi. Seller, kuraklık ve yükselen deniz seviyelerine karşı yerel toplulukların korunmasını isteyen Guterres, iklim felaketlerinin yol açtığı kayıp ve zararlar için oluşturulan destek mekanizmalarının hızlı ve erişilebilir hale getirilmesi çağrısında bulundu.

Uluslararası iş birliğinin önemine de değinen BM Genel Sekreteri, ticaret engelleri, teknoloji tekelleri ve jeopolitik rekabetin temiz enerjiye geçişi daha pahalı ve yavaş hale getirdiğini, milyarlarca insanı bu dönüşümün dışında bırakma riski taşıdığını belirtti. İklim müzakerelerinin başarısının yalnızca alınan kararlarla değil, bu kararların sahadaki uygulamalarıyla ölçülmesi gerektiğini ifade eden Guterres, ülkelerin bütün konularda anlaşmasının zorunlu olmadığını ancak hiçbir ülkenin tek başına çözemeyeceği sorunlarda iş birliği yapmasının şart olduğunu söyledi.

“GÖREVDEN AYRILSAM DA MÜCADELEYİ BIRAKMAYACAĞIM”
Konuşmasının sonunda gençlere, bilim insanlarına, yerli halklara, sivil toplum örgütlerine ve küçük ada devletlerine seslenen Guterres, bu kesimleri iklim mücadelesinin vicdanı olarak nitelendirdi. Güçlü ekonomik çıkar gruplarına karşı mücadele eden bu kesimlerin değişim talebinden vazgeçmediğini belirten Guterres, gelecek yıl BM Genel Sekreterliği görevinde olmayacağını ancak iklim mücadelesini sürdüreceğini açıkladı.

Guterres, konuşmasını şu sözlerle tamamladı:

“Gelecek yıldan itibaren artık Genel Sekreter olmayacağım. Ancak gerçeği söylemekten ve onun için mücadele etmekten vazgeçmeyeceğim. Bir savunucu ve müttefik olarak yanınızda duracağım. İklim krizi hakkındaki gerçekleri söylemeye, bu gerçeklerin gerektirdiği eylemleri talep etmeye ve sürdürülebilir bir gelecek için mücadele etmeye devam edelim.”

COP31 ANTALYA’DA 20 KASIM’A KADAR DEVAM EDECEK
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi kapsamında 9 Kasım’da başlayan COP31 konferansı, 20 Kasım’a kadar Antalya’da devam edecek. Konferansın devlet ve hükümet başkanlarını bir araya getiren Liderler Zirvesi ise 11-12 Kasım tarihlerinde gerçekleştirilecek.

“Sürdürülebilir, dayanıklı ve adil bir geleceğe doğru” temasıyla düzenlenen zirvenin gündeminde temiz enerjiye geçiş, yeşil sanayi yatırımları, Paris Anlaşması’nın uygulanması, iklim finansmanı, sürdürülebilir kalkınma ve iklim değişikliğine uyum başlıkları yer aldı. Liderlerin ulusal açıklamaları ve üst düzey temasları 12 Kasım’da da devam edecek.

ERHÜRMAN DA ZİRVEYE KATILDI
Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman da Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın daveti üzerine COP31 Liderler Zirvesi’nin açılış törenine katıldı. Antalya’da Erdoğan tarafından karşılanan Erhürman, zirve kapsamındaki temaslarında BM Genel Sekreteri António Guterres, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Türkiye Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, İslam İşbirliği Teşkilatı Genel Sekreteri İsmail Vild eş-Şeyh Ahmed ve Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile kısa görüşmeler gerçekleştirdi.

Erhürman ve eşi Nilden Bektaş Erhürman, zirveye katılmak üzere 10 Kasım akşamı geldikleri Antalya’da resmi törenle karşılanmıştı.