Bugün Kıbrıs

Haspolat’tan güneye arıtılmış su taşınacak: İki toplumlu proje 50 yıl sonra büyüyor

Lefkoşa’nın kuzeyi ve güneyinin atık sularını yaklaşık yarım asırdır ortaklaşa arıtan Haspolat tesisinde yeni aşamaya geçiliyor. Avrupa Birliği finansmanıyla döşenen yeni boru hattı, tesiste üretilen arıtılmış suyu Yeşil Hat üzerinden tarım alanlarına taşıyacak.

Bugün Kıbrıs

Kıbrıs’ın bölünmüşlüğüne rağmen yaklaşık 50 yıldır çalışmayı sürdüren Haspolat Atık Su Arıtma Tesisi, yeni bir iki toplumlu altyapı projesiyle genişletiliyor.

Politis’in haberine göre Lefkoşa Atık Su Arıtma Tesisi olarak da bilinen tesis, her gün yaklaşık 30 bin metreküp arıtılmış su üretiyor. Ancak suyu tarım alanlarına taşıyacak altyapının bulunmaması nedeniyle yıllık yaklaşık 11 milyon metreküplük üretimin büyük bölümü Kanlıdere’ye bırakılıyor ve daha sonra denize ulaşıyor.

Avrupa Birliği tarafından finanse edilen yeni boru hattıyla arıtılmış suyun kuzeyden Yeşil Hat üzerinden güneye taşınması ve tarımsal sulamada kullanılması planlanıyor.

HATTIN 2 BİN METRESİ TAMAMLANDI
Tesis ile ara bölgenin sınırı arasında inşa edilen hattın toplam uzunluğu 2 bin 713 metre. Bunun 2 bin 3 metresinin tamamlandığı, kalan 710 metrenin ise kasım ayı sonuna kadar bitirilmesinin hedeflendiği bildirildi.

İkinci aşamada 400 metrelik ek hat ve pompa istasyonu kurulacak. Avrupa Birliği tarafından karşılanacak bu bölümün maliyetinin yaklaşık 2,5 milyon euro olduğu belirtildi.

Pompa istasyonunun arıtılmış suyun hem kuzeydeki hem de güneydeki tarım alanlarına ulaştırılmasını sağlaması bekleniyor. Finansman bulunması hâlinde daha geniş boru hatları ve depolama alanlarını içeren projenin 2029’a kadar tamamlanabileceği kaydedildi.

SUYUN YÜZDE 70’İ GÜNEYE AYRILACAK
Tesiste üretilen arıtılmış suyun gayriresmî paylaşım düzenlemesine göre yüzde 70’inin güneye, yüzde 30’unun kuzeye ayrılması öngörülüyor. Dağılımın nüfus, tesise gönderilen atık su miktarı ve finansman katkıları dikkate alınarak belirlendiği ifade ediliyor.

Haspolat tesisinin geçmişi 1971 yılında Dünya Bankasının Lefkoşa kanalizasyon projesine finansman sağlamasına dayanıyor. Tesisin yeri, Lefkoşa’nın doğal eğimi nedeniyle Haspolat olarak belirlenmişti.

1974’te ada bölündüğünde kanalizasyon şebekesinin büyük bölümü güneyde, arıtma tesisi ise kuzeyde kaldı. Lefkoşa Türk Belediyesi ile Rum Lefkoşa Belediyesi, ayrı tesisler kurmanın yüksek maliyeti nedeniyle ortak sistemi sürdürmek zorunda kaldı.

Dönemin belediye başkanları Mustafa Akıncı ile Lellos Demetriades’in 1978’de vardığı mutabakatın ardından tesis 1980 yılında faaliyete geçti.

HARMANCI: BİR ZORUNLULUK
Lefkoşa Türk Belediyesi Başkanı Mehmet Harmancı, sistemin devam etmesini iki toplum arasındaki siyasi ilişkilerden çok coğrafi zorunlulukla açıkladı. Harmancı, tarafların birbirlerine yönelik tutumlarından bağımsız olarak ortak altyapının sürdürülmesinin gerekli olduğunu belirtti.

Eski Rum Lefkoşa Belediye Başkanı Konstantinos Yiorkadjis ise yıllar içinde oluşan güvenin daha karmaşık ortak projelerin önünü açabileceğini söyledi.

Proje, Kıbrıslı liderler Tufan Erhürman ile Nikos Hristodulidis ve BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin’in Aralık 2025’te öncelik verilmesini kararlaştırdığı güven artırıcı önlemler arasında bulunuyor.