Bugün Kıbrıs

Tabipler Birliği’nden Ebola uyarısı: Ulusal eylem planı derhal hazırlanmalı

Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği, Ebola salgınına karşı Sağlık Bakanlığı'nın açıkladığı önlemlerin yetersiz olduğunu belirterek kapsamlı bir ulusal eylem planı hazırlanmasını istedi. Birlik, olası vakaların yönetiminden giriş noktalarındaki kontrollerin güçlendirilmesine kadar birçok konuda somut adım çağrısı yaptı.

Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği (KTTB), Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Uganda’da görülen Ebola salgını nedeniyle Mayıs 2026’da “Uluslararası Öneme Sahip Halk Sağlığı Acil Durumu” ilan ettiğini hatırlatarak, Kıbrıs’ın kuzeyinde de olası risklere karşı hazırlık yapılması gerektiğini açıkladı.

Birlik, mevcut salgının Ebola virüsünün nadir görülen Bundibugyo türünden kaynaklandığını belirterek, bu tür için yaygın kullanıma girmiş ve onaylanmış özgül bir aşı veya tedavi bulunmamasının salgını küresel halk sağlığı açısından ciddi bir tehdit haline getirdiğini kaydetti.

VAKA TANIMLARI HALKA VE SAĞLIK ÇALIŞANLARINA DUYURULMALI
Açıklamada, son 21 gün içinde Ebola vakalarının görüldüğü bölgelerde bulunan veya doğrulanmış ya da şüpheli bir Ebola vakasıyla temas eden kişilerde yüksek ateş, şiddetli halsizlik, kas ağrıları, baş ağrısı, boğaz ağrısı, kusma, ishal ve kanama gibi belirtiler görülmesi halinde sağlık kuruluşuna doğrudan başvurmadan önce Sağlık Bakanlığı tarafından duyurulacak bir danışma hattının aranması gerektiği belirtildi.

Birlik, Dünya Sağlık Örgütü kriterlerine göre bu özellikleri taşıyan kişilerin “şüpheli vaka”, buna ek olarak açıklanamayan kanama, organ yetmezliği veya ölüm gelişen durumların “olası vaka”, laboratuvar testleriyle Ebola virüsü doğrulanan kişilerin ise “kesin vaka” olarak değerlendirildiğini hatırlatarak bu tanımların tüm sağlık çalışanları ve kamuoyuyla paylaşılması gerektiğini ifade etti.

“ULUSAL EYLEM PLANI HAZIRLANMALI”
KTTB, Ebola vakalarının görüldüğü ülkelerden eğitim, çalışma veya diğer nedenlerle Kıbrıs’ın kuzeyine gelen kişilerin bulunduğuna dikkat çekerek, hastalığın yüksek ölüm oranı nedeniyle olası vakaların erken tespiti ve toplum sağlığının korunması için Dünya Sağlık Örgütü’nün Uluslararası Sağlık Tüzüğü doğrultusunda hazırlık yapılmasının zorunlu olduğunu belirtti.

Bu kapsamda Sağlık Bakanlığı’nın olası Ebola vakaları, temaslı kişiler ve riskli bölgelerden gelen bireylerle ilgili ayrıntılı bir ulusal eylem planı hazırlaması, tüm süreçleri yazılı hale getirerek ilgili kurumlarla paylaşması gerektiği kaydedildi.

“MEVCUT AÇIKLAMA SOMUT HAZIRLIK PLANI İÇERMİYOR”
Birlik, Bulaşıcı Hastalıklar Üst Kurulu tarafından yapılan son açıklamanın halk sağlığını korumaya yönelik somut bir hazırlık ve önlem planı ortaya koymadığını belirtti.

Açıklamada, halkın ve sağlık çalışanlarının hangi belirtiler ve risk faktörleri varlığında Ebola’dan şüphelenmesi gerektiğine ilişkin bilgilendirme yapılmadığı, vaka tanımlarının paylaşılmadığı ifade edildi.

Ülkeye giriş noktalarında uygulanacak tarama, bildirim ve yönlendirme süreçlerinin açıklanmadığına işaret eden KTTB, olası vaka ve temaslıların nerede değerlendirileceği, izole edileceği ve tedavi göreceğinin de net olmadığını belirtti. Hastalık şüphesi taşıyan kişilerin hangi sağlık kuruluşuna başvuracağı konusunda kamuoyuna açık bir yönlendirme yapılmadığı da vurgulandı.

Sağlık çalışanlarının kullanacağı kişisel koruyucu ekipmanlar, numune alma süreçleri ve hasta yönetimine ilişkin eğitim programlarının açıklanmadığını belirten Birlik, üniversite yurtları, öğrenci konaklama alanları ve işçi kampları gibi toplu yaşam alanlarına yönelik özel bir plan bulunmadığını da kaydetti.

ALTI BAŞLIKTA ÖNERİLER SUNULDU
KTTB, Ebola gibi yüksek ölüm oranına sahip ve özel enfeksiyon kontrol önlemleri gerektiren bir hastalık karşısında tüm sağlık çalışanlarının güncel bilimsel bilgiler ışığında bilgilendirilmesi, vaka yönetim algoritmalarının paylaşılması ve kurumlar arası koordinasyonun sağlanmasının büyük önem taşıdığını belirtti.

Birlik, Sağlık Bakanlığı’na yönelik önerilerini altı başlık altında sıraladı:

Halkın yazılı, görsel ve dijital medya aracılığıyla farklı dillerde düzenli olarak bilgilendirilmesi, Ebola şüphesi taşıyan kişiler ve sağlık çalışanları için danışma hatları oluşturulması, olası vakalar için önceden belirlenmiş izolasyon ve nakil planlarının hazırlanması istendi.

Üniversiteler, Muhaceret Dairesi, hava yolu şirketleri ve ilgili kurumlarla koordinasyon mekanizması kurulması, tüm kurumların görev ve sorumluluklarının önceden belirlenmesi gerektiği belirtildi.

Havaalanları ve diğer giriş noktalarında çok dilli bilgilendirme yapılması, riskli bölgelerden gelen yolcular için sağlık değerlendirme formları uygulanması ve risk analizlerinin gerçekleştirilmesi önerildi.

Riskli ülkelerden gelen öğrencilerin üniversiteler aracılığıyla 21 gün süreyle ateş takibine alınması ve semptom gösteren kişilerin önceden belirlenmiş referans merkezlere güvenli şekilde nakledilmesi gerektiği ifade edildi.

Hastanelerde ve gerektiğinde üniversite kampüslerinde izolasyon alanlarının belirlenmesi, teknik altyapının düzenli olarak gözden geçirilmesi ve enfeksiyon kontrol önlemlerinin güçlendirilmesi çağrısında bulunuldu.

Ayrıca olası Ebola vakalarının değerlendirilmesi ve takibinden sorumlu ekiplerin önceden belirlenmesi, acil servis, ambulans ve diğer sağlık çalışanlarına yönelik düzenli eğitim programları hazırlanması gerektiği kaydedildi.

KTTB, son olarak Sağlık Bakanlığı’nın ilgili tüm kurumlarla iş birliği içerisinde bilimsel, uygulanabilir ve güncellenebilir bir ulusal eylem planını en kısa sürede hazırlayarak kamuoyuyla paylaşması çağrısında bulundu.