Bugün Kıbrıs

Nahçıvan krizi: Türkiye de denkleme girer mi?

Nahçıvan saldırısı, İran-İsrail savaşının Kafkasya’ya sıçrama ihtimalini gündeme getirdi. İran ile Azerbaycan arasındaki gerilim büyürse Türkiye’nin de güvenlik denklemine dahil olabileceği yorumları yapılıyor. Uzmanlara göre Nahçıvan, İran’ın kuzey sınırı, Türkiye’nin Kafkasya bağlantısı ve İsrail-Azerbaycan ilişkileri nedeniyle savaşın genişleyebileceği en hassas jeopolitik noktalardan biri.

Bugün Kıbrıs

İran’ın Nahçıvan’a yönelik saldırısı bölgedeki güç dengelerini sarstı. Azerbaycan toprağının hedef alınması Bakü’yü askeri tepki baskısı altına sokarken, Türkiye ile olan stratejik savunma ilişkisi nedeniyle gelişmenin Kafkasya’da yeni bir cephe açabileceği yorumları yapılıyor.

Azerbaycan lideri İlham Aliyev, İran’a ait insansız hava araçlarının Nahçıvan’ı hedef almasının ardından Tahran’ı ‘terör eylemi’ gerçekleştirmekle suçladı. Saldırıda dört sivil yaralanırken bir havalimanı binası da hasar gördü. Bu gelişme, savaşın Güney Kafkasya’ya yayılabileceği endişesini artırdı.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Tahran’a ait insansız hava araçlarının (İHA) Azerbaycan’a bağlı Nahçıvan’daki uluslararası havalimanının yolcu terminalini ve kırsaldaki bir okulu hedef almasının ardından perşembe günü ordunun “tam muharebe hazırlığı” seviyesine geçirilmesine karar verdi.

Ayrıca bir eylem planı için “gerekli tüm talimatların verildiğini” söyleyen Aliyev, “Bize karşı bu terör eylemini gerçekleştirenler pişman olacaklar. Bizim gücümüzü sınamasınlar. Bizim gücümüzü sınamak isteyenlerin başı ‘Demir Yumruk’ aracılığıyla kırıldı. Bugünkü olay da aynı sonucu doğuracaktır,” diye konuştu.

Nahçıvan’a drone saldırısı sonrası sertleşen Aliyev’in, “Azerbaycan’a saldırılar ‘demir yumrukla’ karşılık bulacak” sözleri, Ortadoğu’da İran ile ABD-İsrail hattında tırmanan savaşın etkileri Kafkasya’ya da sıçrama riski taşıyor. İran’ın Azerbaycan’a bağlı Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti’ni hedef alan saldırısı, bölgesel dengeleri doğrudan etkileyebilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzmanlara göre Nahçıvan’ın vurulması yalnızca sınırlı bir askeri olay değil; aynı zamanda Azerbaycan, Türkiye ve İran arasındaki hassas jeopolitik dengeleri etkileyebilecek bir hamle niteliği taşıyor.

NAHÇIVAN’IN STRATEJİK KONUMU
Nahçıvan, Azerbaycan’a bağlı bir eksklav konumunda bulunuyor. Ermenistan tarafından ana Azerbaycan topraklarından ayrılan bölge, İran ve Türkiye ile sınır paylaşan stratejik bir noktada yer alıyor. Aynı zamanda Türkiye ile kara sınırı bulunan tek Azerbaycan toprağı olması nedeniyle Ankara açısından da özel bir önem taşıyor.

BAKÜ ÜZERİNDE ASKERİ TEPKİ BASKISI
Nahçıvan’ın hedef alınması, fiilen Azerbaycan toprağının vurulması anlamına geliyor. Bu durum Bakü yönetimi üzerinde askeri karşılık verme yönünde ciddi bir siyasi baskı oluşturabilir. Azerbaycan yönetiminin vereceği tepki, çatışmanın yönünü belirleyebilecek kritik bir unsur olarak görülüyor.

TÜRKİYE FAKTÖRÜ
Türkiye ile Azerbaycan arasında 2021’de imzalanan Şuşa Beyannamesi kapsamında güçlü bir stratejik ve savunma iş birliği bulunuyor. Bu nedenle Nahçıvan’ın hedef alınması, Ankara’nın da gelişmeleri yakından takip ettiği bir güvenlik meselesine dönüşmüş durumda.

TÜRKİYE DOLAYLI OLARAK KRİZİN İÇİNDE
Türkiye şu anda doğrudan savaşın parçası değil ama bazı gelişmeler nedeniyle krizin güvenlik çevresinde bulunuyor:
İran’dan ateşlenen füzenin Türk hava sahasına girmesi, NATO hava savunmasının devreye girmesi, ABD’nin Doğu Akdeniz’de askeri varlığını artırması, Kıbrıs ve İngiliz üslerinin lojistik rolü gibi nedenlerle Türkiye şu anda askeri olarak teyakkuzda, diplomatik olarak denge politikasında ve fiilen savaşın dışında kalıyor.

BÖLGESEL SAVAŞ RİSKİ
Analistlere göre Azerbaycan’ın askeri bir karşılık vermesi halinde mevcut İran-İsrail savaşının coğrafi alanı genişleyebilir ve çatışma Kafkasya hattına taşınabilir. Bu senaryo gerçekleşirse bölgedeki dengeler yalnızca Ortadoğu ile sınırlı kalmayarak Güney Kafkasya’yı da kapsayan daha geniş bir kriz alanına dönüşebilir.

Bu nedenle Nahçıvan saldırısı, mevcut çatışmanın bölgesel bir savaşa dönüşme ihtimalini artıran en kritik gelişmelerden biri olarak değerlendiriliyor.