Bugün Kıbrıs
Güney Kıbrıs’ta yakıt stoklarının şu an için yeterli olduğu, ancak küresel enerji piyasasındaki gelişmelere bağlı olarak durumun hızla değişebileceği belirtildi.
Cyprus Mail’e konuşan eski Enerji Bakanı George Papanastasiou, “Şu anda bir sorun yok, ancak bu sadece mevcut durumun bir fotoğrafı; şartlar bir günden diğerine değişebilir” dedi.
Küresel petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Basra Körfezi’ndeki Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması enerji piyasalarında büyük baskı yaratırken, Kıbrıs’ın şu an için bu durumdan doğrudan etkilenmediği ifade edildi.
90 GÜNLÜK STRATEJİK REZERV
Papanastasiou, Avrupa Birliği mevzuatına göre Kıbrıs’ın en az 90 günlük tüketimi karşılayacak stratejik petrol rezervi bulundurmak zorunda olduğunu hatırlattı. Bu miktar, bir önceki yılın aynı dönemindeki tüketim verilerine göre hesaplanıyor.
Stratejik rezervlerin büyük bölümü, petrol stoklarının depolanması ve yönetiminden sorumlu kurum olan Kodap tarafından Kıbrıs’ta tutuluyor. Küçük bir kısmı ise yurt dışında depolanıyor.
530 BİN TON YAKIT STOĞU
Papanastasiou’nun paylaştığı son verilere göre güney Kıbrıs’ın toplam stratejik yakıt rezervi 530 bin metrik ton seviyesinde bulunuyor. Bu rezervler arasında benzinin yanı sıra dizel ve ağır fuel-oil de yer alıyor.
Rezervlerin yaklaşık 400 bin tonu Kıbrıs’ta fiziksel stok olarak tutuluyor. 110 bin tonu Avrupa Birliği ülkelerinde “ticket” adı verilen sözleşmeler aracılığıyla saklanırken, yaklaşık 20 bin ton jet yakıtı ve dizel Yunanistan’da depolanıyor.
TICKET SİSTEMİ NASIL ÇALIŞIYOR
Ticket sistemi, ülkelerin zorunlu petrol stok yükümlülüğünü fiziksel depolama yapmadan karşılamasına olanak tanıyan finansal sözleşmeleri ifade ediyor. Bu sistemde bir tedarikçi, belirli miktarda petrolü acil durumlarda kullanılmak üzere alıcı adına rezerv etmeyi taahhüt ediyor. Böylece hükümetler veya şirketler, ürünleri fiziksel olarak depolamadan da acil durum stok yükümlülüklerini yerine getirebiliyor.
İSRAİL VE YUNANİSTAN ANA TEDARİKÇİ
Kıbrıs’taki özel sektörün kullandığı rafine petrol ürünlerinin büyük bölümü İsrail ve Yunanistan’dan ithal ediliyor. İsrail’den gelen yakıtın deniz mesafesinin kısa olması nedeniyle genellikle daha ucuz olduğu belirtiliyor.
Ancak savaş durumunda İsrail’in özellikle jet yakıtı gibi orta distilat ürünlerinin ihracatını durdurabileceği ifade ediliyor. Bu durumda Kıbrıs için ana alternatif kaynak Yunanistan oluyor.
HAYFA RAFİNERİSİ KRİTİK ROL OYNUYOR
Güney Kıbrıs’taki havacılık sektörü jet yakıtı açısından büyük ölçüde İsrail’in Hayfa kentindeki rafineriye bağlı durumda. 2025 yazında Gazze’deki çatışmalar sırasında İsrail’in jet yakıtı ihracatını geçici olarak durdurması üzerine Kıbrıs hükümeti stratejik rezervlerden piyasaya yakıt vermek zorunda kalmıştı.
Papanastasiou, o dönemde havaalanlarının jet yakıtı stoklarının kritik seviyeye düştüğünü belirterek stratejik rezervlerin devreye alındığını hatırlattı.
Stratejik rezervlerin piyasaya verilmesi sıkı bir denetim sürecinden geçiyor ve Avrupa Komisyonu’nun onayını gerektiriyor.
ŞİRKETLER TEDARİKTE SORUN GÖRMÜYOR
Petrolina Yönetim Kurulu Başkanı Dinos Lefkaritis, şirketlerin şu an için yakıt tedarikinde bir sorun yaşamadığını söyledi.
“Şimdilik durum iyi. Yeterli petrol ürünümüz var ve yeni sevkiyatlar da yolda” diyen Lefkaritis, birkaç gün önce Hayfa’dan bir yakıt tankerinin Kıbrıs’a ulaştığını da belirtti.
Elektrik Kurumu’nun ise önümüzdeki bir aylık yakıt tedariki için gerekli planlamayı yaptığı ve normal şartlarda iki ila üç haftada bir yakıt sevkiyatı aldığı bildirildi.