Ortadoğu’da savaş devam ederken, ABD’li askeri liderler Donald Trump’ı İran’a karşı savaşın gelecekteki tek karar vericisi olarak gösteriyor. Can kaybı bilançosu hızla artarken, bölge insani ve çevresel bir krizle karşı karşıya kalıyor.
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, “Başkan Trump, İran’ın ‘koşulsuz teslimiyetinin’ ne zaman gerçekleştiğine kendisi karar verecektir” dedi. ABD Savaş (Savunma) Bakanı Pete Hegseth ise ordunun Trump’a “maksimum seçenek” sunduğunu ve “savaşın hızının kontrolünün” onun elinde olduğunu belirtti.
Pentagon verilerine göre şu ana kadar 7 ABD askeri hayatını kaybetti ve 140 asker yaralandı; yaralılardan 8’inin durumu oldukça ağır.
Savaşın başından bu yana, çoğu İran’da olmak üzere en az 1.940 kişi hayatını kaybetti. İran Sağlık Bakanlığı, yaralı sayısının 15.000’i aştığını açıkladı.
İranlı vatandaşlar, ABD ve İsrail saldırılarının evleri, okulları, camileri ve hastaneleri vurduğunu belirtiyor.
Tahran semaları yanan petrol depolarından yükselen yoğun dumanla kaplandı ve bölgeye siyah yağmur yağdı. Sağlık uzmanları, zehirli maddelerin ve ağır metallerin havaya karışması nedeniyle uzun vadeli kanser, solunum yolu ve sinir sistemi hastalıkları riskine karşı uyarılarda bulunuyor.
Lübnan’daki insani kriz tehlikeli bir boyuta ulaştı. Birleşmiş Milletler Göç Örgütü, İsrail’in saldırıları nedeniyle yaklaşık 700.000 kişinin yerinden edildiğini açıkladı. Yalnızca son 24 saat içinde 100.000 kişi yerinden edilmiş olarak kayıt yaptırdı. Çok sayıda insan okullarda, arabalarda ve kaldırımlarda uyuyor.
Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Katar, silahlı kuvvetlerinin havada çok sayıda İran füzesini imha ettiğini duyurdu. Suudi Arabistan’da ise sivil savunma ekipleri, Riyad’ın kuzeyinde bir insansız hava aracının (İHA) düştüğünü ve bir yerleşim alanına zarar verdiğini, ancak herhangi bir can kaybı yaşanmadığını açıkladı.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İran halkına yönelik yayınladığı görüntülü bir mesajda, “Kendi kaderinizi geri alabilmeniz için size koşulları sağlıyoruz” ifadelerini kullandı.
Öte yandan, Tel Aviv yakınlarındaki bir tıp merkezi, Pazartesi günkü füze saldırısında yaralanan bir kişinin hayatını kaybettiğini, böylece İsrail’deki ölü sayısının 14’e (12 sivil ve 2 asker) yükseldiğini duyurdu.
Tahran’da patlamalar meydana gelmeye devam ederken ABD ve İsrail güçlerinin İran’da yaklaşık 10 bin sivil yerleşim yerini bombaladığı ve savaşın başlamasından bu yana 1300’den fazla sivilin hayatını kaybetiği açıklandı. ABD ordusu, Başkan Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı’ndan petrol akışının kesintiye uğraması halinde ciddi sonuçlar doğuracağı uyarısının ardından, İran’a ait 16 adet faal olmayan mayın döşeme gemisini imha ettiğini açıkladı. İran füzelerinin İsrail’i vurmasıyla birlikte Hizbullah ve İsrail ordusu karşılıklı ateş açmaya devam ediyor; Tel Aviv ve Kudüs’te de saldırılar bildirildi. Bahreyn, Irak, Kuveyt, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan son saatlerde füze ve insansız hava aracı saldırılarının engellendiğini bildirdi.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İran halkına seslenerek rejimi devirmeleri ve “özgürlüklerini kazanmaları” çağrısında bulundu. Beyaz Saray, savaşın ne zaman biteceği konusundaki sorulara farklı yanıtlar verirken, Pentagon savaşta yaralanan ABD askeri sayısının 140 olduğunu duyurdu.
Türkiye’nin hava sahasının ikinci kez ihlal edilmesinin ardından Türk mevkidaşı Hakan Fidan ile görüşen İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Türk hava sahasına yönelen füzelerin “İran kaynaklı olmadığını” belirtti. Milli Savunma Bakanlığı, Malatya’ya Patriot hava savunma sistemi konuşlandırıldığını duyurdu.
İran Devrim Muhafızları Ordusu, Gerçek Vaat-4 operasyonları kapsamında düzenlenen 37’nci dalganın, saldırıların başlamasından bu yana en ağır ve yoğun operasyon olduğunu duyurdu. İran devlet televizyonu, Devrim Muhafızları Ordusu tarafından yapılan 30 nolu yazılı açıklamayı yayımladı. Açıklamada, “Tel Aviv’in güneyindeki uydu iletişim merkezinin ikinci kez hedef alındığı, Batı Kudüs ve Hayfa’daki askeri merkezler, Erbil’deki ABD hedefleri ve bölgedeki 5. Deniz Filosu’nun hedef alındığı 37. operasyon, saldırıların başlamasından bu yana en ağır ve yoğun operasyondu.” ifadeleri kullanılırken, iki ton ağırlığında balistik başlıklı Hürremşehr füzesinin kullanıldığı belirtilen operasyonun, 3 saatten uzun sürdüğü bildirildi.
Savaşın başlangıcından bu yana Orta Doğu’da 1700’den fazla kişinin hayatını kaybettiği açıklandı. ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı’na (HRANA) göre, bu kişilerin en az 1205’i ABD ve İsrail’in İran’a düzenlediği ortak saldırılarda hayatını kaybeden sivillerken, İsrail Sağlık Bakanlığı’na göre en az 486 kişi İsrail’in Lübnan’daki operasyonunda öldürüldü.
Trump savaş nedeniyle fırlayan petrol fiyatlarının Amerikan tüketicilerini etkilemediğini ileri sürerek fiyatların uzun vadede daha da düşeceğini savunmuştu. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, yaptığı açıklamada, “İran’a yönelik saldırılarda hedefimize ulaştık, koşulsuz teslimiyetin ardından saldırılar sona erecek“ ifadelerini kullanmışı. ABD istihbaratına yakın kaynakların, İran’ın Hürmüz Boğazı’na mayın döşemeye başladığını iddia etmesinden kısa süre sonra Trump, “Mayın döşemişse derhal kaldırılmasını istiyoruz. Kaldırılmazsa İran’ın karşılaşacağı sonuçlar daha önce hiç görülmemiş boyutta olacak” demişti. ABD Başkanı, aktif olmayan 10 adet mayın döşeme gemisini imha ettiklerini de duyurmuştu.