Bugün Kıbrıs
Adı yolsuzluk, rüşvet ve peşkeş iddialarıyla anılan UBP-DP-YDP hükümetinin toplumsal muhalefete rağmen internet altyapısının 25 yıllık yetki devrini Meclis’ten geçirme ısrarı, yalnızca siyasi değil, yapısal bir kırılma tartışmasını da beraberinde getirdi.
ANAYASA VE EGEMENLİK TARTIŞMASI
Muhalefet milletvekilleri, protokolün Anayasa’ya aykırılık içerdiğini belirterek egemenlik, yasama yetkisinin devredilmezliği ve hukuk devleti ilkelerinin zedelendiğini söyledi. Komite tutanaklarında anayasal çekincelerin yer aldığı ifade edilirken, “Devletin karar alma ve uygulama yetkisi aynen devam edecek mi?” sorusuna net yanıt verilmediği vurgulandı. Ek protokol hazırlanacağı söylenmesine rağmen onay sürecinin başlatılması usul ve meşruiyet tartışmasını büyüttü.
25 YILLIK TEKEL VE EKONOMİK İMTİYAZ
Protokolün 2051 yılına kadar geçerli olması en sert eleştirilerin odağında yer aldı. Muhalefet milletvekilleri 25 yıl boyunca fiili tekelleşme yaratıldığını, ciro paylaşımında Kıbrıs’ın kuzeyinin yalnızca yüzde 5 pay alacağını, Telekomünikasyon Dairesi gelirlerinin önemli bir kısmının özel şirkete aktarılacağını ve gelecekte kurulacak sistemlerin kontrolünün de aynı yapıya verileceğini dile getirdi. “Biz para almayı bırakın bir de 25 yıl tekelleşmeyi garantiliyoruz” sözleri Genel Kurul tutanaklarına geçti.
İHALESİZ MODEL VE DENETİMSİZLİK
Protokolün ihale süreci dışında yürütülmesi rekabet ve şeffaflık başlıklarını gündeme taşıdı. İhale ve rekabet düzenlemelerinin fiilen devre dışı kalması, BTHK ve ilgili kurumların süreç dışında bırakılması, projenin gerçek maliyetinin bilinmemesi ve denetim ile yaptırım mekanizmalarının net olmaması eleştirildi. Rekabet olmayan yerde kamu yararından söz edilemeyeceği vurgulandı.
VERİ GÜVENLİĞİ VE DİJİTAL EGEMENLİK
Fiber altyapı yalnızca hız meselesi değil, veri egemenliği meselesi olarak değerlendirildi. Milletvekilleri ve sendikalar, Kıbrıslı Türklerin verilerinin başka bir yapının kontrolüne geçeceğini, devletin veri güvenliğini denetleyecek kapasitesinin bulunmadığını ve olası güvenlik ihlallerinde yaptırım yetkisinin belirsiz olduğunu dile getirdi. Bu nedenle protokol teknik değil stratejik bir karar olarak ele alındı.
SİYASİ MEŞRUİYET SORGUSU
Kararın içeriği kadar kararı alan yapının meşruiyeti de tartışma konusu oldu. Seçim kaybetmiş ve siyasi ömrü tartışmalı bir hükümetin 25 yıllık bağlayıcı karar alamayacağı, görev süresi tartışmalı bir Meclis’in toplumun kaderini belirleyemeyeceği ifade edildi. Ek protokol sözü verilirken onay sürecinin başlatılmasının çelişki yarattığı vurgulandı.
MECLİS’TE DİRENİŞ, SOKAKTA GREV
Süreç yalnızca Meclis’te kalmadı. Tel-Sen tam gün grev başlattı. KTAMS Meclis’te ve tüm şubelerde grev uyguladı. KTOEÖS Lefkoşa Merkez okullarında greve çıktı. Kamu-Sen destek açıkladı. Basın Emekçileri Sendikası dayanışma duyurdu.
16 saati aşan maraton, fiber optik protokolünün yalnızca bir altyapı düzenlemesi olmadığını ortaya koydu. Tartışma internet hızının ötesinde; egemenlik, kamu yararı, veri güvenliği ve demokratik denetim başlıklarında kilitlendi.