Bugün Kıbrıs
Uluslararası Şeffaflık Örgütü tarafından yayımlanan 2025 Yolsuzluk Algısı Endeksi, hukukun üstünlüğünü güçlendirmeye ve yolsuzlukla mücadeleye yönelik adımlara rağmen Kıbrıs’ın güneyinin endekste düşüş trendini sürdürdüğünü ortaya koydu. Ülkenin puanı 2025’te bir puan daha gerileyerek 55’e düştü.
CIReN’de yer alan haberde, Örgütün değerlendirmesine göre Kıbrıs’ın güneyi, 2012’den bu yana toplam 11 puan kaybederek “AB’deki en düşük performans gösteren ülkelerden biri” haline geldi. Açıklamada, bu düşüşün “ülkenin yolsuzlukla mücadeledeki eksikliklerini ve iş dünyası ile hükümet arasında net bir ayrımı hedefleyen reformların yapılması ve uygulanmasındaki başarısızlığı” yansıttığı belirtildi.
SİYASİ FİNANSMAN EN ZAYIF HALKA
Berlin merkezli örgüt, 182 ülke ve bölgede kamu sektöründeki yolsuzluk algısını ölçtüğü endekste, Kıbrıs’ın güneyi için en acil reform alanının siyasi finansman şeffaflığı olduğunu vurguladı. Açıklamada, “Bağışçıların kimlikleri tam olarak açıklanmadığı zaman, seçmenler adayların ve seçilmişlerin kime karşı sorumluluk duyduğunu değerlendiremez” denildi; “Kıbrıs gibi ülkeler, siyasi partilerin ve adayların gelir kaynaklarını yasal olarak açıklamak zorunda olmadığı durumlarda özellikle savunmasız kalıyor” ifadesi kullanıldı.
VİDEO SKANDALI VE İSTİFALAR
Uluslararası Şeffaflık Örgütü, değerlendirmesinde, Cumhurbaşkanlığı Daire Müdürü’nün istifasına yol açan nüfuz ticareti iddiaları ve kampanya finansmanı skandalının bu tabloyu daha görünür hale getirdiğini kaydetti. Geçtiğimiz ay kamuoyuna yansıyan bir videoda, üst düzey yetkililerin seçim harcama limitlerinin aşılması ve hayır kurumlarına yapılan bağışların siyasi nüfuz için kullanılması yollarını tartıştığının görülmesi üzerine, devlet tarafından kurulan bir hayır kurumunu yöneten First Lady ile Cumhurbaşkanlığı Daire Müdürü istifa etmişti.
Hükümet videoyu “ülkenin itibarını zedelemeyi amaçlayan yanıltıcı bir hibrit saldırı” olarak nitelendirirken, polis ise sızdırılan görüntülerin “suç teşkil eden eylemleri belgeleyip belgelemediğini ya da ülkeyi istikrarsızlaştırmaya yönelik koordineli bir girişim olup olmadığını” değerlendirmek üzere ceza soruşturması başlattığını duyurmuştu.
“SORUN TEK VAKA DEĞİL, SİSTEMATİK”
Uluslararası Şeffaflık Örgütü’nün Avrupa Bölge Danışmanı Flora Cresswell, CIReN’e yaptığı açıklamada, video olayının “sadece tek bir vakaya değil, ülke genelindeki sistematik bir soruna işaret ettiğini” söyledi. Cresswell, “siyasi olarak atanmış müfettişlerin dahil olmadığı bağımsız bir soruşturmaya ihtiyaç duyulduğunu” vurguladı.
Cresswell’e göre, “Hükümet, nüfuz ticareti, kampanya finansmanı ihlalleri, pasaport erişimi ve üçüncü tarafların kullanılması gibi asıl iddialardan ziyade, videonun gerçek olup olmadığına daha fazla odaklanmış gibi görünüyor”. Cresswell, mevcut eksikliklerin etkili reformlar ve yaptırımlarla giderilmesi gerektiğinin altını çizdi.
AB ORTALAMASININ ALTINDA
2025 Endeksi’ne göre Kıbrıs’ın güneyi, 27 AB üyesi arasında 18. sırada yer alarak “düşük performans gösteren ülkelerden biri” olarak tanımlandı. 55 puanlık skor, Avrupa ortalaması olan 64 puanın oldukça altında kaldı.
AB ve Avrupa Ekonomik Alanı’nda en yüksek puanları alan ülkeler arasında Danimarka (89), Finlandiya (88), Norveç (81), İsveç ve İsviçre (80), Lüksemburg ve Hollanda (78), Almanya (77) ve İrlanda (76) yer aldı.
BALTIK ÜLKELERİ ÖRNEĞİ
Cresswell, Estonya (76), Litvanya (65) ve Letonya’nın (60), güçlü yolsuzlukla mücadele stratejileri ve bağımsız yolsuzlukla mücadele otoriteleri sayesinde endekste belirgin iyileşme gösterdiğine dikkat çekti. “Kıbrıs, bu ülkelerin kaydettiği gelişmenin neredeyse 10 yıl gerisinde” diyen Cresswell, özellikle siyasi parti bağışları ve kampanya finansmanında tam şeffaflık çağrısı yaptı.
ÖNDEKİ ZORLUKLAR
Uluslararası Şeffaflık Örgütü, Kıbrıs’ın güneyi için öncelikli zorlukları şu başlıklar altında topladı: “Yeni kurulan Yolsuzlukla Mücadele Kurumu’nun operasyonel ve işlevsel bağımsızlığının sağlanması, lobicilik kayıtlarının tamamen kamuya açık hale getirilmesi ve yolsuzluk davalarının soruşturulması ile kovuşturulmasındaki zayıflıkların giderilmesi.”
Cresswell, hükümeti ilgilendiren soruşturmaların siyasi olarak atanmış kişiler tarafından yürütülmesinin, “soruşturmanın güvenilirliğini tamamen baltaladığını” ifade ederek, Avrupa Komisyonu ve Avrupa Konseyi’nin GRECO aracılığıyla bu konuda defalarca uyarıda bulunduğunu hatırlattı.
KÜRESEL TABLO VE AB DİREKTİFİ
2025 Yolsuzluk Algısı Endeksi’nde küresel ortalama 42 puan olarak ölçüldü. Bu oran, son on yılı aşkın sürenin en düşük seviyesi olarak kayda geçti. 182 ülke ve bölgenin 122’sinin 50 puanın altında kaldığı belirtildi.
Aralık 2025’te Avrupa Parlamentosu ve Konseyi, yolsuzlukla mücadelede yeni ve kapsamlı bir AB Direktifi üzerinde geçici anlaşmaya vardı. Uluslararası Şeffaflık Örgütü, bu direktifi “bir tavan değil, bir sıçrama tahtası” olarak nitelendirerek, üye devletlerin önümüzdeki üç yıl içinde sivil toplumla istişare halinde güçlü yolsuzlukla mücadele stratejileri geliştirmesi gerektiğini vurguladı.